Pháp nhân phi thương mại: Những quy định mới nhất!
Pháp nhân phi thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phúc lợi xã hội, bảo vệ quyền lợi cộng đồng và hỗ trợ phát triển giáo dục, khoa học, văn hóa. Dù không hoạt động vì lợi nhuận nhưng các tổ chức này vẫn chịu sự quản lý chặt chẽ của pháp luật để đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả trong hoạt động.
Pháp nhân phi thương mại là một trong hai hình thái của pháp nhân: pháp nhân thương mại và pháp nhân phi thương mai.
1. Điều kiện trở thành pháp nhân phi thương mại là gì?
Một tổ chức được công nhận là pháp nhân phi thương nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau:
Một, được thành lập theo quy định của luật dân sự;
Hai, có cơ cấu tổ chức theo quy định sau:
- Pháp nhân phải có cơ quan điều hành. Tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan điều hành của pháp nhân được quy định trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định thành lập pháp nhân.
- Pháp nhân có cơ quan khác theo quyết định của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật.
Ba, có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;
Bốn, nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập;
Năm, không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận. Nếu có lợi nhuận thì cũng không được phân chia cho các thành viên.
Như vậy, tổ chức phải đáp ứng điều kiện trở thành pháp nhân quy định tại Điều 74 Bộ luật dân sự 2015 và hoạt động phi lợi nhuận theo khoản 1 Điều 76 Bộ luật dân sự 2015.
2. Những pháp nhân phi thương mại hiện nay
Khoản 2 Điều 76 Bộ luật dân sự 2015 có liệt kê những pháp nhân phi thương mại, gồm có:
- Cơ quan nhà nước;
- Đơn vị vũ trang nhân dân;
- Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp;
- Quỹ xã hội, quỹ từ thiện;
- Doanh nghiệp xã hội;
- Các tổ chức phi thương mại khác.
3. So sánh pháp nhân thương mại và pháp nhân phi thương mại
a. Điểm giống nhau :
- Đều là pháp nhân;
- Có cơ cấu tổ chức: Đều có bộ máy tổ chức gồm đại diện theo pháp luật, hội đồng quản trị hoặc ban giám đốc tùy theo mô hình hoạt động;
- Có thể ký kết hợp đồng: Cả hai loại pháp nhân đều có quyền ký kết hợp đồng, thực hiện các giao dịch phù hợp với mục tiêu hoạt động.
b. Điểm khác nhau:
| Tiêu chí | Pháp nhân thương mại | Pháp nhân phi thương mại |
| Mục đích hoạt động | Hoạt động nhằm mục đích kinh doanh, sinh lợi nhuận | Hoạt động phi lợi nhuận, phục vụ lợi ích cộng đồng |
| Cơ sở pháp lý | Luật Doanh nghiệp 2020, Bộ luật Dân sự 2015 | Bộ luật Dân sự 2015, Luật Các tổ chức xã hội |
| Hình thức tổ chức | Công ty TNHH, công ty cổ phần, doanh nghiệp nhà nước, hợp danh | Tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ (NGO), đơn vị sự nghiệp công lập |
| Nguồn thu nhập | Từ hoạt động kinh doanh, thương mại, đầu tư | Từ tài trợ, ngân sách nhà nước, đóng góp tự nguyện |
| Chia lợi nhuận | Được chia lợi nhuận cho thành viên, cổ đông | Không chia lợi nhuận, chỉ sử dụng cho mục tiêu hoạt động |
| Trách nhiệm tài chính | Chịu trách nhiệm bằng tài sản của pháp nhân | Chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật nhưng không vì mục đích lợi nhuận |
| Ví dụ | Công ty TNHH, công ty cổ phần, ngân hàng,… | Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Quỹ học bổng Vừ A Dính, các tổ chức từ thiện, hội nhà báo,… |
Như vậy, điểm quan trọng để phân biệt pháp nhân thương mại và phi thương mại là có hướng đến lợi nhuận hay không.
Xem thêm: PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI
4. Vai trò của pháp nhân phi thương mại
Pháp nhân thương mại tạo ra giá trị kinh tế, thúc đẩy nền kinh tế của đất nước.
Pháp nhân phi thương mại dù không hướng đến lợi nhuận nhưng pháp nhân này thúc đẩy sự phát triển bền vững và bảo vệ bên yếu thế.
Sau đây là những vai trò quan trọng của pháp nhân phi thương mại:
a. Đóng góp vào phúc lợi xã hội
- Cung cấp các dịch vụ thiết yếu như giáo dục, y tế, cứu trợ nhân đạo, hỗ trợ người nghèo, người khuyết tật…
- Giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho các nhóm yếu thế thông qua các chương trình từ thiện, trợ giúp xã hội.
b. Thúc đẩy giáo dục và nghiên cứu khoa học
- Hỗ trợ học bổng, cung cấp cơ hội giáo dục cho học sinh, sinh viên khó khăn.
- Thành lập các viện nghiên cứu khoa học, trung tâm sáng tạo nhằm phát triển tri thức và ứng dụng khoa học vào thực tế.
c. Bảo vệ quyền lợi của cộng đồng
- Đại diện cho các nhóm dân cư, người lao động, phụ nữ, trẻ em trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
- Thúc đẩy các hoạt động nhân quyền, bảo vệ môi trường, bình đẳng giới…
d. Hỗ trợ nhà nước trong quản lý xã hội
- Hợp tác với chính phủ trong việc thực hiện các chính sách công về y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội…
- Góp phần xây dựng và phản biện chính sách thông qua các tổ chức xã hội, viện nghiên cứu độc lập.
e. Xây dựng, củng cố tinh thần đoàn kết
- Tạo ra môi trường kết nối, đoàn kết giữa các cá nhân, tổ chức có cùng mục tiêu.
- Thúc đẩy hoạt động thiện nguyện, văn hóa, thể thao, nâng cao đời sống tinh thần cho xã hội.
f. Góp phần phát triển kinh tế xã hội
- Tạo việc làm cho nhiều lao động thông qua các tổ chức phi chính phủ, hiệp hội ngành nghề.
- Hỗ trợ phát triển bền vững, khuyến khích trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và cộng đồng.
5. Các quyền, nghĩa vụ của pháp nhân phi thương mại
5.1. Quyền của pháp nhân phi thương mại
- Được sở hữu tài sản và sử dụng tài sản vào hoạt động của tổ chức.
- Được ký kết hợp đồng, thực hiện giao dịch phù hợp với tôn chỉ hoạt động.
- Được nhận tài trợ, hỗ trợ từ nhà nước, tổ chức, cá nhân.
- Có quyền khởi kiện, tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.
5.2. Nghĩa vụ của pháp nhân phi thương mại
- Hoạt động đúng với tôn chỉ, mục đích đã đăng ký.
- Tuân thủ các quy định về kế toán, tài chính, thuế (nếu có nghĩa vụ thuế).
- Báo cáo hoạt động định kỳ với cơ quan quản lý nhà nước.
- Không được sử dụng tài sản hoặc hoạt động sai mục đích, gây ảnh hưởng đến cộng đồng.
6. Các trường hợp pháp nhân phi thương mại phải chấm dứt hoạt động
Điều 92 Bộ luật dân sự 2015 quy định pháp nhân phi thương mại giải thể trong các trường hợp sau đây:
- Theo quy định của điều lệ;
- Theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Hết thời hạn hoạt động được ghi trong điều lệ hoặc trong quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Xem thêm: Giải thể doanh nghiệp – Những quy định doanh nghiệp cần biết
Để thành lập và điều hành một pháp nhân phi thương mại hợp pháp, các tổ chức cần nắm vững quy định pháp luật liên quan. Với kinh nghiệm tư vấn về thành lập hội, quỹ từ thiện, tổ chức phi lợi nhuận, Luật Thái An giúp các tổ chức đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật, hoạt động minh bạch và bền vững.
• Thành viên Đoàn Luật sư TP. Hà Nội và Liên đoàn Luật sư Việt Nam
• Cử nhân luật Đại học Luật Hà Nội
• Lĩnh vực hành nghề chính:
* Tư vấn pháp luật: Doanh nghiệp, Đầu tư, Xây dựng, Thương mại, Lao động, Dân sự, Hình sự, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
* Tố tụng và giải quyết tranh chấp: Kinh doanh thương mại, Đầu tư, Xây dựng, Lao động, Bảo hiểm, Dân sự, Hình sự, Hành chính, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
- Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan - 31/10/2022
- Đơn đề nghị giải quyết tranh chấp đất đai - 19/03/2022
- Cẩn trọng khi ký hợp đồng vay? - 31/10/2021