Các quy định mới nhất về hoạt động của hợp tác xã

Hợp tác xã là một loại hình tổ chức kinh tế tập thể, do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân tự nguyện thành lập nhằm hợp tác, tương trợ lẫn nhau trong sản xuất, kinh doanh để đáp ứng nhu cầu chung. Luật Hợp tác xã năm 2023 là khung pháp lý chủ yếu điều chỉnh hoạt động của hợp tác xã. Trong bài viết này, cùng Luật Thái An tìm hiểu những quy định pháp luật liên quan đến một số nội dung quan trọng trong hoạt động của hợp tác xã: phân phối thu nhập, cho vay nội bộ, ưu đãi, chế độ kế toán và kiểm toán.

1. Quy định về hoạt động của hợp tác xã: Phân phối thu nhập

Việc phân phối thu nhập hợp tác xã phải được thực hiện theo các nguyên tắc sau đây:

Thứ nhất: Phân phối thu nhập hợp tác xã chỉ được thực hiện sau khi trích lập quỹ chung không chia, nộp thuế, hoàn thành nghĩa vụ tài chính khác và xử lý lỗ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Thứ hai, thứ tự phân phối thu nhập hợp tác xã được xác định như sau:

  • Trích lập các quỹ theo quy định của pháp luật (nếu có);
  • Trích lập quỹ khác do Đại hội thành viên quyết định;
  • Thu nhập còn lại của hợp tác xã sau khi đã trích lập các quỹ theo quy định được phân phối cho thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn.

Thứ ba, trình tự phân phối thu nhập hợp tác xã cho thành viên như sau:

  • Đối với thu nhập từ giao dịch nội bộ còn lại:
    • Phân phối tối thiểu 51% cho thành viên chính thức theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ và mức độ góp sức lao động;
    • Phần còn lại được phân phối theo tỷ lệ phần vốn góp cho thành viên chính thức và thành viên liên kết góp vốn theo quy định của Điều lệ.
  • Đối với thu nhập từ giao dịch bên ngoài còn lại: phân phối cho thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn theo quy định của Điều lệ.

(Căn cứ Điều 86 Luật Hợp tác xã 2023)

Bạn tìm hiểu thêm tại bài viết PHÂN PHỐI THU NHẬP TRONG HỢP TÁC XÃ

2. Quy định về hoạt động của hợp tác xã: Cho vay nội bộ

Cho vay nội bộ là việc hợp tác xã cho thành viên chính thức vay vốn.

Thời hạn vay vốn: không quá 12 tháng.

Mục đích cho vay nội bộ trong hợp tác xã để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và đời sống cho thành viên hợp tác xã.

Cho vay nội bộ trong hợp tác xã phải đảm bảo các nguyên tắc sau đây:

  • Nguyên tắc tự nguyện: Hợp tác xã và thành viên vay vốn xác lập giao dịch vay trên tinh thần tự nguyện, không ép buộc.
  • Tự chịu trách nhiệm: Bên cho vay và bên vay phải chịu trách nhiệm trước hợp tác xã và pháp luật khi xác lập giao dịch vay vốn. Các bên có trách nhiệm tuân thủ đúng hợp đồng cho vay đã xác lập.
  • Không vì mục tiêu lợi nhuận: Hợp tác xã cho vay không vì mục tiêu lấy lợi nhuận mà là hỗ trợ thành viên sản xuất, kinh doanh, nâng cao đời sống kinh tế
  • Phải bảo toàn vốn: Bảo đảm vốn vay không bị thất thoát, các khoản vay phải được thu hồi cả gốc lẫn lãi.
  • Có hoàn trả và bù đắp đủ các khoản chi phí của hoạt động cho vay nội bộ: Đảm bảo khoản vốn gốc đã cho vay được thu hồi đầy đủ khi đến hạn. Bù đắp các chi phí nhất định khi cho vay nội bộ như chi phí vận hành, rủi ro, hành chính, pháp lý,…

Lưu ý: Hoạt động cho vay nội bộ không phải là hoạt động ngân hàng theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng.

(Căn cứ khoản 1 Điều 83 Luật Hợp tác xã 2023)

Chi tiết có tại bài viết CHO VAY NỘI BỘ TRONG HỢP TÁC XÃ

hoạt động của hợp tác xã
Cũng như doanh nghiệp, hợp tác xã phải tuân thủ các quy định của pháp luật về hoạt động của hợp tác xã. ảnh minh hoạ: Luật Thái An

3. Quy định về hoạt động của hợp tác xã: Chế độ kế toán

Theo quy định tại Luật Kế toán và Thông tư số 24/2017/TT-BTC, hợp tác xã bắt buộc phải thực hiện chế độ kế toán như sau:

Áp dụng hệ thống kế toán riêng dành cho hợp tác xã (gọi là kế toán đơn giản hoặc kế toán đầy đủ tùy quy mô).

Hợp tác xã phải:

  • Mở sổ sách kế toán theo dõi đầy đủ các khoản thu – chi, tài sản, nợ phải trả, vốn góp, thu nhập và chi phí.
  • Lập báo cáo tài chính cuối năm gồm: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ (nếu áp dụng).
  • Thực hiện kê khai thuế và nộp báo cáo đúng hạn theo quy định pháp luật.
  • Hợp tác xã nhỏ có thể đăng ký áp dụng chế độ kế toán đơn giản nếu không có nhu cầu mở rộng hoạt động.
  • Các phần mềm kế toán, sổ sách phải phù hợp với quy định của Bộ Tài chính.

Chi tiết có tại bài viết CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN TRONG HỢP TÁC XÃ

4. Quy định về hoạt động của hợp tác xã: Chế độ kiểm toán

Kiểm toán là công cụ quan trọng giúp kiểm tra, đánh giá tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính của hợp tác xã. Theo quy định hiện hành thì không bắt buộc mọi hợp tác xã phải kiểm toán độc lập. Căn cứ Điều 106 Luật Hợp tác xã 2023 thì các Hợp tác xã dưới đây phải có báo cáo tài chính được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập:

  • Hợp tác xã có quy mô lớn;
  • Hợp tác xã đề nghị thụ hưởng các chính sách của Nhà nước theo quy định của chính sách đó;
  • Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã hoạt động theo mô hình hợp tác xã.

Hợp tác xã phải lựa chọn tổ chức kiểm toán độc lập để kiểm toán báo cáo tài chính và thực hiện dịch vụ bảo đảm đối với hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính trong năm tài chính tiếp theo.

Như vậy, đối với các hợp tác xã nhỏ, không hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng thì không bắt buộc kiểm toán. Tuy nhiên, nhà nước vẫn khuyến khích các hợp tác xã này nên kiểm toán nội bộ để đánh giá được hiệu quả kinh doanh. Việc kiểm toán được thực hiện bởi các công ty kiểm toán độc lập đủ điều kiện hoạt động.

Kết quả kiểm toán sẽ giúp:

  • Củng cố uy tín của hợp tác xã;
  • Phát hiện các sai sót, gian lận nếu có;
  • Làm cơ sở điều chỉnh, cải thiện hiệu quả hoạt động.

Do đó, dù không bắt buộc, nhưng các hợp tác xã có quy mô trung bình trở lên nên chủ động kiểm toán hàng năm để bảo đảm tính minh bạch và tăng cơ hội tiếp cận chính sách hỗ trợ.

Chi tiết có tại bài viết CHẾ ĐỘ KIỂM TOÁN TRONG HỢP TÁC XÃ

Có thể thấy là pháp luật cũng quy định rất cụ thể về hoạt động của hợp tác xã, tương tự như đối với doanh nghiệp. Hợp tác xã và doanh nghiệp thường là những loại hình kinh doanh được nhiều cá nhân, tổ chức chọn lựa để hiện thực hóa việc đầu tư kinh doanh. Để thuận tiện trong việc chọn lựa thành lập Hợp tác xã hay doanh nghiệp, trong bài viết dưới đây, Công ty Luật Thái An sẽ so sánh hợp tác xã và doanh nghiệp theo quy định pháp luật hiện hành.

So sánh hợp tác xã và doanh nghiệp

Kết luận

Pháp luật Việt Nam đã có hệ thống quy định khá đầy đủ và chặt chẽ để bảo đảm sự phát triển bền vững của hợp tác xã. Việc nắm rõ và thực hiện đúng các quy định về phân phối thu nhập, cho vay nội bộ, ưu đãi, kế toán và kiểm toán sẽ giúp hợp tác xã hoạt động hiệu quả, minh bạch và có khả năng mở rộng, nâng cao năng lực cạnh tranh. Các hợp tác xã nên chủ động cập nhật văn bản pháp luật và tham vấn chuyên gia pháp lý để hạn chế rủi ro và tối ưu hóa quyền lợi được hưởng từ Nhà nước.

Nếu bạn cần thêm hướng dẫn về các thủ tục pháp lý liên quan đến hợp tác xã, hãy liên hệ Công ty Luật Thái An để được tư vấn cụ thể và kịp thời.

Dịch vụ thành lập hợp tác xã: Đáp ứng nhu cầu của người dân!

Nguyễn Văn Thanh
Bài viết mới nhất của Nguyễn Văn Thanh (Xem tất cả)