Bảo hộ giống cây trồng – Quyền lợi hợp pháp cho nhà chọn tạo

Giống cây trồng là một đối tượng sở hữu công nghiệp được đặc biệt quan tâm. Theo đó, pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam đã có những quy định chung về việc bảo hộ giống cây trồng. Điều này đã tạo động lực cho các hoạt động nghiên cứu, tạo ra nhiều giống cây trồng mới có đặc tính tốt, chống chịu được với biến đổi khí hậu, nâng cao chất lượng và thỏa mãn yêu cầu từ thị trường.

1. Điều kiện bảo hộ giống cây trồng

Theo Điều 158 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bởi khoản 64 Điều 1 Luật Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022), điều kiện để giống cây trồng được bảo hộ là:

  • Giống cây trồng được bảo hộ phải là giống được chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển;
  • Giống cây trồng đó có tính mới, tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định;
  • Giống cây trồng đó có tên phù hợp.

Tại  Điều 163 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi khoản 20 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 và được bổ sung bởi điểm d khoản 65 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 quy định về tên của giống cây trồng như sau:

  • Tổ chức, cá nhân đăng ký quyền đối với giống cây trồng phải đề xuất một tên phù hợp cho giống cây trồng với cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng, tên đó phải trùng với tên đã đăng ký bảo hộ ở bất kỳ quốc gia thành viên nào của Hiệp hội quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới và quốc gia có ký kết thỏa thuận với nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về bảo hộ giống cây trồng.
  • Tên của giống cây trồng được coi là phù hợp nếu tên đó có khả năng dễ dàng phân biệt được với tên của các giống cây trồng khác được biết đến rộng rãi trong cùng một loài hoặc loài tương tự.
  • Tên của giống cây trồng không được coi là phù hợp trong các trường hợp sau đây:
    • Chỉ bao gồm các chữ số, trừ trường hợp chữ số liên quan đến đặc tính hoặc sự hình thành giống đó hoặc bao gồm cả tên loài của giống cây trồng đó;
    • Vi phạm đạo đức xã hội
    • Dễ gây hiểu nhầm về các đặc trưng, đặc tính, giá trị của giống đó
    • Dễ gây hiểu nhầm về danh tính của tác giả;
    • Trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ trước ngày công bố đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng;
    • Ảnh hưởng đến quyền đã có trước của tổ chức, cá nhân khác.
  • Tổ chức, cá nhân chào bán hoặc đưa ra thị trường vật liệu nhân giống của giống cây trồng phải sử dụng tên giống cây trồng như tên đã ghi trong bằng bảo hộ, kể cả sau khi kết thúc thời hạn bảo hộ.
  • Khi tên giống cây trồng được kết hợp với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại hoặc các chỉ dẫn tương tự với tên giống cây trồng đã được đăng ký để chào bán hoặc đưa ra thị trường thì tên đó vẫn phải có khả năng nhận biết một cách dễ dàng.
  • Trường hợp tên giống cây trồng đăng ký bảo hộ không phù hợp, cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ chối tên đó và yêu cầu người đăng ký đề xuất tên khác trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày ban hành thông báo. Cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng ghi nhận tên chính thức của giống cây trồng từ thời điểm cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng.

2. Đăng ký quyền để bảo hộ giống cây trồng

Theo quy định tại Điều 164 Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bởi Khoản 66 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 thì để được bảo hộ giống cây trồng, tổ chức, cá nhân phải thực hiện việc nộp đơn đăng ký bảo hộ cho cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.

Người có quyền đăng ký bảo hộ giống cây trồng bao gồm:

  • Tác giả trực tiếp chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống cây trồng bằng công sức và chi phí của mình;
  • Tổ chức, cá nhân đầu tư cho tác giả chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống cây trồng dưới hình thức giao việc, thuê việc, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc trường hợp cần lưu ý dưới đây
  • Tổ chức, cá nhân được chuyển giao, thừa kế, kế thừa quyền đăng ký bảo hộ giống cây trồng.

Lưu ý: .

  • Đối với giống cây trồng được chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển là kết quả của nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng toàn bộ ngân sách nhà nước, quyền đăng ký giống cây trồng được giao cho tổ chức chủ trì nhiệm vụ đó một cách tự động và không bồi hoàn.
  •  Đối với giống cây trồng được chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển là kết quả của nhiệm vụ khoa học và công nghệ được đầu tư bằng nhiều nguồn vốn, trong đó có một phần ngân sách nhà nước, phần quyền đăng ký đối với giống cây trồng tương ứng với tỷ lệ phần ngân sách nhà nước được giao cho tổ chức chủ trì một cách tự động và không bồi hoàn.

Xem thêm: Bảo hộ sáng chế được quy định như thế nào?

Các hành vi xâm phạm quyền bảo hộ giống cây trồng sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Xem thêm: Xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ: Biện pháp hữu hiệu để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

3. Trình tự thủ tục đăng ký bảo hộ giống cây trồng

Bước 1: Chuẩn bị đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng

Theo quy định tại Điều 174 Luật sở hữu trí tuệ 2005, Khoản 1 Điều 6 Nghị định 79/2023/NĐ-CP thì Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng gồm các tài liệu:

  • Tờ khai đăng ký bảo hộ giống cây trồng theo mẫu số 01 ban hành kèm theo Nghị định này. Từng trang phải có chữ ký xác nhận của các bên hoặc dấu giáp lai;
  • Tờ khai kỹ thuật
    • Trường hợp giống đăng ký thuộc loài cây trồng đã có Tài liệu khảo nghiệm DUS: Sử dụng Mẫu tờ khai kỹ thuật trong Tài liệu khảo nghiệm DUS đó;
    • Trường hợp giống đăng ký thuộc loài cây trồng chưa có Tài liệu khảo nghiệm DUS hoặc Tài liệu khảo nghiệm DUS chưa có thông tin về tờ khai kỹ thuật: Sử dụng tờ khai kỹ thuật theo mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định 79/2023/NĐ-CP
  • Bản chính hoặc bản sao có chứng thực văn bản ủy quyền đối với trường hợp nộp Đơn đăng ký thông qua Tổ chức dịch vụ đại diện quyền; nội dung của văn bản ủy quyền gồm: bên ủy quyền, bên được ủy quyền, phạm vi được ủy quyền, thời hạn ủy quyền;
  • Ảnh chụp thể hiện 03 tính trạng đặc trưng của giống đăng ký: Tối thiểu 03 ảnh màu, kích cỡ tối thiểu 9 cm x 15 cm;
  • Bản sao có chứng thực Tài liệu chứng minh quyền đăng ký trường hợp người đăng ký được chuyển giao quyền đăng ký hoặc được thừa kế, kế thừa (Hợp đồng chuyển giao quyền đăng ký, văn bản thừa kế, kế thừa hoặc văn bản tương đương khác), Tài liệu chứng minh quốc tịch hoặc có thường trú hoặc cơ sở sản xuất kinh doanh tại một nước thành viên UPOV;
  • Tài liệu chứng minh quyền ưu tiên nếu Đơn đăng ký có yêu cầu hưởng quyền ưu tiên gồm:
    • Bản sao các tài liệu về Đơn đăng ký đầu tiên được cơ quan bảo hộ giống cây trồng tại quốc gia nộp đơn đầu tiên xác nhận,
    • Mẫu hoặc bằng chứng xác nhận giống cây trồng ở hai đơn là một, bản sao có chứng thực hợp đồng chuyển giao, thừa kế, kế thừa quyền ưu tiên (nếu có).

Lưu ý: Các tài liệu chứng minh quyền ưu tiên này được cung cấp trong vòng 90 ngày kể từ ngày nộp đơn đăng ký bảo hộ.

Xem thêm: Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp theo quy định hiện hành

Bước 2: Nộp đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng

Theo Điều 175 Luật sở hữu trí tuệ 2005 thì đơn đăng ký bảo hộ chỉ được cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng tiếp nhận khi có đủ các tài liệu quy định ở bước 1.

 Ngày nộp đơn là ngày đơn được cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng tiếp nhận.

Bước 3: Thẩm định đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng

Căn cứ quy định tại Điều 176 Luật sở hữu trí tuệ 2005, Khoản 2, Khoản 3 Điều 6 Nghị định 79/2023/NĐ-CP thẩm định hình thức là kiểm tra tính hợp lệ của Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng.

Đơn đăng ký không hợp lệ về hình thức khi:

  • Thông tin trong các tài liệu bị thiếu hoặc chưa phù hợp theo quy định tại các Điều 159, 163 và 164 Luật Sở hữu trí tuệ, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 65, 66 và 82 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2022;
  • Tài liệu theo quy định phải được dịch sang tiếng việt nhưng không được dịch sang tiếng Việt khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn yêu cầu;
  • Tài liệu trong Đơn đăng ký bị tẩy xóa, rách nát hoặc mờ không đọc được;
  • Thiếu bản sao hợp lệ các tài liệu có liên quan;
  • Đơn đăng ký do người không có quyền nộp đơn nộp; trường hợp quyền đăng ký thuộc nhiều tổ chức, cá nhân nhưng không có sự đồng ý của tất cả các tổ chức, cá nhân đó.

Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định hình thức Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng.

bao ho giong cay trong
Việc bảo hộ giống cây trồng là điều vô cùng quan trọng. Nguồn ảnh minh họa: Luật Thái An

Bước 4: Thông báo kết quả

  • Trường hợp: Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng có hình thức hợp lệ

Trường hợp Đơn đăng ký hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông báo chấp nhận đơn, trả kết quả cho người đăng ký, đăng tải thông báo trên Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong vòng 90 ngày kể từ ngày ban hành Thông báo.

  • Trường hợp: Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng chưa hợp lệ về hình thức

Trường hợp Đơn đăng ký chưa hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông báo và nêu rõ lý do cho người đăng ký hoàn thiện. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo hoàn thiện Đơn, người đăng ký phải khắc phục các thiếu sót và nộp về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ bổ sung, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định và ban hành Thông báo chấp nhận đơn hoặc từ chối và nêu rõ lý do.

  • Trường hợp: Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng không hợp lệ hoặc người đăng ký không khắc phục các thiếu sót trong thời hạn yêu cầu

Trường hợp Đơn đăng ký không hợp lệ hoặc người đăng ký không khắc phục các thiếu sót trong thời hạn yêu cầu được xác định là không có nhu cầu tiếp tục nộp Đơn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông báo từ chối chấp nhận Đơn và nêu rõ lý do.

Bước 5. Công bố đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng hợp lệ

Theo quy định tại Điều 177 Luật sở hữu trí tuệ 2005 thì trường hợp đơn được chấp nhận hợp lệ, cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng công bố đơn hợp lệ trên tạp chí chuyên ngành về giống cây trồng trong thời hạn chín mươi ngày, kể từ ngày đơn được chấp nhận.

Nội dung công bố đơn gồm số đơn, ngày nộp đơn, đại diện (nếu có), người đăng ký, chủ sở hữu, tên giống cây trồng, tên loài cây trồng, ngày đơn được chấp nhận là đơn hợp lệ

Bước 6. Thẩm định nội dung đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng hợp lệ

Cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng thẩm định nội dung đối với đơn được chấp nhận là hợp lệ. Nội dung thẩm định bao gồm:

  • Thẩm định tính mới và tên gọi phù hợp của giống cây trồng;
  • Thẩm định kết quả khảo nghiệm kỹ thuật đối với giống cây trồng.

Bước 7: Sửa đổi, bổ sung đơn đăng ký bảo hộ trước khi cấp văn bằng

Tại Điều 179 Luật sở hữu trí tuệ 2005, Điều 7 Nghị định 79/2023/NĐ-CP  thì  trước khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông báo từ chối cấp bằng hoặc quyết định cấp bằng bảo hộ giống cây trồng, tổ chức, cá nhân được sửa đổi, bổ sung Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng trong các trường hợp sau:

  •  Lỗi chính tả về tên, địa chỉ của người đăng ký, tổ chức dịch vụ đại diện quyền, tác giả giống cây trồng hoặc lỗi chính tả về tên giống cây trồng;
  • Thay đổi tên, địa chỉ của người đăng ký, tổ chức dịch vụ đại diện quyền, tác giả giống cây trồng trên cơ sở các giấy tờ pháp lý hợp lệ;
  •  Thay đổi tên giống cây trồng theo đề nghị của người đăng ký.

Tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ đến Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Hồ sơ gồm:

  • Tờ khai yêu cầu sửa đổi, bổ sung theo mẫu
  • Bản sao có chứng thực hợp đồng chuyển giao quyền đăng ký trường hợp thay đổi người đăng ký do chuyển giao quyền đăng ký; hoặc tài liệu chứng minh việc thay đổi tên, địa chỉ người đăng ký, tổ chức dịch vụ đại diện quyền, tác giả giống cây trồng;
  • Bản sao có chứng thực Tài liệu chứng minh việc thừa kế, kế thừa có xác nhận của người đăng ký, Tài liệu chứng minh quyền nhân thân giữa người đăng ký và người nhận thừa kế; Giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử của người đăng ký (nếu có) trường hợp thay đổi người đăng ký do thừa kế, kế thừa.

– Trình tự thực hiện

  • Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định hồ sơ.
  • Trường hợp hồ sơ hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông báo chấp nhận sửa đổi, bổ sung đơn, trả kết quả cho người đăng ký và đăng tải thông báo trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
  • Trường hợp hồ sơ không hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trả lời bằng văn bản cho người đăng ký và nêu rõ lý do.

Bước 8: Cấp hoặc từ chối cấp văn bằng bảo hộ giống cây trồng

  • Cấp văn bằng bảo hộ giống cây trồng 

Trong trường hợp đơn đăng ký bảo hộ không bị từ chối và người đăng ký nộp lệ phí thì cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng quyết định cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng và ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia về giống cây trồng được bảo hộ.

  • Từ chối cấp văn bằng bảo hộ giống cây trồng 

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông báo bằng văn bản về dự định từ chối cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng cho người đăng ký và nêu rõ lý do, trong trường hợp:

  • Giống đăng ký không đảm bảo tính khác biệt hoặc tính đồng nhất hoặc tính ổn định
  • Hoặc đơn đăng ký không đáp ứng một trong các điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 176 và điểm a khoản 1 Điều 178 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005,

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ ấn định thời hạn 30 ngày để người đăng ký khắc phục thiếu sót hoặc có ý kiến phản đối dự định từ chối. Qua thời hạn này mà người đăng ký không có ý kiến phản đối dự định từ chối một cách xác đáng hoặc không khắc phục được các thiếu sót, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông báo từ chối cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng.

Trường hợp người đăng ký khắc phục được các thiếu sót hoặc có ý kiến phản đối dự định từ chối một cách xác đáng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng.

Xem thêm: Dịch vụ pháp lý lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)