Ký cược theo quy định Bộ luật dân sự 2015

Ký cược là một trong những hoạt động có liên quan mật thiết đến các giao dịch dân sự và thương mại, đặc biệt là trong lĩnh vực thể thao, giải trí, và các giao dịch tài chính. Đây cũng là một khái niệm quan trọng của pháp luật dân sự. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về khái niệm, các quy định pháp lý liên quan, các yếu tố ảnh hưởng và lợi ích, cũng như những rủi ro tiềm ẩn trong quá trình ký cược.

1. Cơ sở pháp lý điều chỉnh quy định về ký cược

Cơ sở pháp lý điều chỉnh quy định về ký cược là các văn bản pháp luật sau đây:

2. Ký cược là gì?

Theo khoản 1 Điều 329 Bộ luật Dân sự 2015 quy định khái niệm ký cược là việc bên thuê tài sản là động sản giao cho bên cho thuê một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác trong một thời hạn để bảo đảm việc trả lại tài sản thuê. 

Ký cược là một trong 09 biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự theo Điều 292 Bộ luật Dân sự 2015.

Xem thêm: Các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng

Như vậy, ký cược được hình thành từ sự thoả thuận giữa các bên trong hợp đồng thuê tài sản có đối tượng là động sản, theo đó bên thuê giao cho bên cho thuê một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc các vật có giá trị khác để bảo đảm việc trả lại tài sản thuê.

3. Quy định về hình thức, chủ thể và đối tượng của ký cược

  • Về hình thức ký cược: Pháp luật hiện hành không quy định về hình thức bắt buộc đối với biện pháp ký cược, theo đó việc ký cược có thể được ghi nhận bằng lời nói hoặc văn bản tuỳ vào thoả thuận của các bên. Tuy nhiên, trong thực tế nếu tài sản ký cược có giá trị lớn, các bên thường phải xác lập bằng hình thức văn bản hoặc lập biên bản về bàn giao tài sản theo hình thức giấy biên nhận. Ngoài ra, nếu hợp đồng cho thuê động sản được xác lập bằng văn bản thì các bên có thể thỏa thuận việc ký cược được ghi nhận bằng các điều khoản trong hợp đồng thuê tài sản.
  • Tài sản ký cược: là các loại tài sản thuộc sở hữu của bên ký cược và được phép chuyển giao trong giao dịch dân sự. Tuy nhiên, có thể nói tài sản ký cược chỉ bao gồm tiền, các vật là động sản hiện có (không thể là các quyền tài sản, bất động sản, vật hình thành trong tương lai).
  • Chủ thể của ký cược: bao gồm hai bên, trong đó bên ký cược là bên đã giao tài sản ký cược cho bên kia. Bên ký cược có thể đồng thời là bên thuê tài sản, có thể là người thứ ba, tuỳ thuộc vào sự chấp nhận của bên cho thuê. Bên nhận ký cược là bên đã nhận tài sản ký cược để bảo đảm cho việc trả lại tài sản đã cho thuê và bao giờ cũng là bên cho thuê tài sản.

4. Mục đích, nội dung ký cược được thoả thuận thế nào?

  • Mục đích: Nhằm buộc bên thuê phải trả lại tài sản đã thuê hoặc thông qua tài sản ký cược để bên cho thuê bảo đảm được lợi ích của mình trong trường hợp bên thuê không trả lại tài sản thuê.
  • Nội dung của ký cược: bao gồm nếu tài sản thuê được trả lại thì bên cho thuê phải hoàn trả tài sản ký cược sau khi đã được bên ký cược thanh toán tiền thuê; nếu bên thuê không trả lại tài sản thuê thì tài sản ký cược thuộc về bên cho thuê.

5. Xử lý tài sản ký cược thế nào?

  • Trường hợp tài sản thuê được trả lại thì bên thuê được nhận lại tài sản ký cược sau khi trả tiền thuê;
  • Nếu bên thuê không trả lại tài sản thuê thì bên cho thuê có quyền đòi lại tài sản thuê;
  • Nếu tài sản thuê không còn để trả lại thì tài sản ký cược thuộc về bên cho thuê.

6. Quyền và nghĩa vụ của bên ký cược thế nào?

Quyền, nghĩa vụ của bên ký cược được quy định tại khoản 1 Điều 38 Nghị định 21/2021/NĐ-CP như sau:

  • Yêu cầu bên nhận ký cược ngừng việc khai thác, sử dụng hoặc xác lập giao dịch dân sự đối với tài sản ký cược; thực hiện việc bảo quản, giữ gìn để tài sản ký cược không bị mất giá trị hoặc giảm sút giá trị;
  •  Trao đổi, thay thế  tài sản ký cược hoặc đưa tài sản ký cược tham gia giao dịch dân sự khác trong trường hợp được bên nhận ký cược đồng ý;
  •  Thanh toán cho bên nhận ký cược chi phí hợp lý để bảo quản, giữ gìn tài sản ký cược.
  • Chi phí hợp lý quy định tại điểm này là khoản chi thực tế cần thiết, hợp pháp tại thời điểm chi mà trong điều kiện bình thường bên nhận ký cược phải thanh toán để đảm bảo tài sản ký cược không bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng;
  •  Thực hiện việc đăng ký quyền sở hữu tài sản hoặc thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật để bên nhận ký cược được sở hữu tài sản ký cược quy định tại điểm b khoản 2 Điều 38 Nghị định 21/2021/NĐ-CP;
  •  Quyền, nghĩa vụ khác theo thỏa thuận hoặc do Bộ luật Dân sự, luật khác liên quan quy định.

7. Quyền và nghĩa vụ của bên nhận ký cược thế nào?

Bên nhận ký cược có quyền, nghĩa vụ theo khoản 2 Điều 38 Nghị định 21/2021/NĐ-CP như sau::

  •  Yêu cầu bên ký cược chấm dứt việc trao đổi, thay thế hoặc xác lập giao dịch dân sự khác đối với tài sản ký cược khi chưa có sự đồng ý của bên nhận ký cược;
  •  Sở hữu tài sản ký cược trong trường hợp tài sản thuê không còn để trả lại cho bên nhận ký cược;
  •  Bảo quản, giữ gìn tài sản ký cược;
  •  Không xác lập giao dịch dân sự, khai thác, sử dụng tài sản ký cược khi chưa có sự đồng ý của bên ký cược;
  •  Quyền, nghĩa vụ khác theo thỏa thuận hoặc do Bộ luật Dân sự, luật khác liên quan quy định.
Ký cược
Hoạt động ký cược mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng kèm theo một số rủi ro – Nguồn: Luật Thái An

8. Trường hợp không xác định rõ tiền trả trước thì xử lý thế nào? 

Căn cứ Điều 37 Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định trường hợp một bên trong hợp đồng giao cho bên kia một khoản tiền mà các bên không xác định rõ là tiền trả trước thì số tiền này được coi là tiền trả trước.

9. Phân biệt ký cược và đặt cọc

Hai hình thức đặt cọc và ký cược dễ khiến nhiều người nhầm lẫn. Dưới đây là phân biệt giữa hai hình thức này:

Tiêu chí

Đặt cọc

Ký cược

Căn cứĐiều 328 Bộ luật dân sự 2015Điều 329 Bộ luật dân sự 2015
Định nghĩaĐặt cọc là việc bên đặt cọc giao cho bên nhận đặt cọc tài sản đặt cọc trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng.Ký cược là việc bên thuê tài sản là động sản giao cho bên cho thuê tài sản ký cược trong một thời hạn để bảo đảm việc trả lại tài sản thuê.
Mục đíchNhằm giao kết/thực hiện hợp đồngNhằm trả lại tài sản thuê
Tài sản đảm bảoKhông quy địnhTài sản thuê là động sản
Hậu quả
  •  Hợp đồng được thực hiện: Trả lại hoặc trừ tài sản đặt cọc vào nghĩa vụ trả tiền.
  •  Bên đặt cọc từ chối: Bên nhận cọc được hưởng tài sản đặt cọc.
  •  Bên nhận cọc từ chối: Trả lại tài sản đặt cọc và một số tiền tương đương với tài sản đặt cọc.
  •  Bên thuê trả lại tài sản thuê: Tài sản ký cược được trả lại cho bên thuê sau khi đã thanh toán hết tiền thuê.
  •  Bên thuê không trả lại tài sản thuê: Bên cho thuê đòi lại tài sản thuê. Nếu tài sản thuê không còn, tài sản ký cược thuộc về bên cho thuê.

Xem thêm: Đặt cọc: Hiểu đúng luật để tránh rủi ro

10. Lợi ích và rủi ro của ký cược

10.1. Lợi ích của ký cược

Ký cược có nhiều lợi ích trong các giao dịch dân sự và thương mại:

  • Bảo vệ quyền lợi: Ký cược giúp bảo vệ quyền lợi của bên có nghĩa vụ bằng cách cung cấp một phương án bảo đảm tài chính trong trường hợp vi phạm hợp đồng.

  • Tăng tính minh bạch: Các bên tham gia giao dịch sẽ cảm thấy yên tâm hơn khi có tài sản ký cược làm bảo đảm, từ đó tăng tính minh bạch trong các giao dịch.

  • Giảm thiểu rủi ro: Đặc biệt trong các hợp đồng vay mượn hoặc hợp đồng có giá trị lớn, ký cược giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia.

10.2. Rủi ro của ký cược

Tuy nhiên, ký cược cũng không thiếu rủi ro:

  • Rủi ro tài sản ký cược: Trong trường hợp bên bảo đảm không thể thực hiện nghĩa vụ, tài sản ký cược sẽ bị tịch thu và có thể gây thiệt hại cho bên ký cược.

  • Rủi ro pháp lý: Nếu thoả thuận ký cược không được thực hiện đúng theo quy định pháp luật hoặc không đầy đủ về các điều kiện cần thiết, các bên có thể gặp phải rủi ro pháp lý, dẫn đến tranh chấp hoặc kiện tụng.

11. Sự cần thiết sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật về ký cược

Thỏa thuận ký cược thường được sử dụng trong các hợp đồng dân sự và thương mại để đảm bảo thực hiện và bảo vệ quyền lợi. Tuy nhiên, các thỏa thuận này phải tuân thủ các quy định pháp lý cụ thể, khiến tư vấn pháp lý trở nên cần thiết.
  •  Hiểu về Khung pháp lý: Các thỏa thuận cá cược phải phù hợp với Bộ luật Dân sự năm 2015. Các cố vấn pháp lý đảm bảo các thỏa thuận này tuân thủ các quy định, ngăn ngừa các tranh chấp tiềm ẩn.
  •  Giảm thiểu rủi ro: Tư vấn pháp lý giúp giảm thiểu rủi ro bằng cách xây dựng thỏa thuận cá cược để bảo vệ tài sản và làm rõ các điều khoản. Luật sư đảm bảo rằng tài sản thế chấp được bảo vệ và quyền của các bên được bảo vệ trong trường hợp không tuân thủ.
  •  Soạn thảo và xem xét thỏa thuận: Một thỏa thuận được soạn thảo tốt là điều cần thiết để tránh sự mơ hồ. Luật sư có thể giúp soạn thảo các điều khoản rõ ràng và có thể thực thi, đảm bảo tuân thủ pháp luật và giảm thiểu các tranh chấp trong tương lai.
  •  Đảm bảo Tuân thủ các Yêu cầu Pháp lý: Các cố vấn pháp lý đảm bảo rằng thỏa thuận cá cược tuân thủ luật pháp Việt Nam, ngăn ngừa các hành vi vi phạm có thể khiến thỏa thuận trở nên vô hiệu. Họ giúp xây dựng thỏa thuận để đáp ứng các yêu cầu pháp lý.
  •  Giải quyết tranh chấp: Trong trường hợp vi phạm, các chuyên gia pháp lý hỗ trợ giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán, hòa giải hoặc tố tụng. Họ đại diện cho khách hàng tại tòa án để thực thi thỏa thuận nếu cần thiết.
  •  Phòng ngừa gian lận: Tư vấn pháp lý giúp ngăn ngừa gian lận bằng cách đưa các biện pháp bảo vệ vào thỏa thuận, chẳng hạn như quy trình xác minh, để bảo vệ các bên liên quan.
  •  Đại diện pháp lý: Nếu tranh chấp leo thang, đại diện pháp lý sẽ đảm bảo rằng thỏa thuận cá cược được thực thi tại tòa án, giảm thiểu rủi ro mất mát tài chính.
  •  Hiệu quả về chi phí: Mặc dù tư vấn pháp lý liên quan đến phí, nhưng về lâu dài, tư vấn pháp lý sẽ tiết kiệm tiền bằng cách tránh những sai lầm tốn kém, các vụ kiện tụng và đảm bảo khả năng thực thi của thỏa thuận.

Kết luận

Ký cược theo quy định của Bộ Luật Dân Sự năm 2015 là một công cụ quan trọng trong các giao dịch dân sự và thương mại, giúp bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia và giảm thiểu rủi ro trong trường hợp có vi phạm nghĩa vụ. Tuy nhiên, để ký cược đạt hiệu quả, các bên cần phải tuân thủ đầy đủ các quy định pháp lý, đặc biệt là về tài sản ký cược, các điều kiện ký kết hợp đồng, và cách thức giải quyết tranh chấp khi có sự cố xảy ra.

Các doanh nghiệp và cá nhân cần phải hiểu rõ về các quy định của Bộ Luật Dân Sự 2015 về ký cược để có thể sử dụng công cụ này một cách hợp pháp và hiệu quả trong các giao dịch. Khi tham gia vào các giao dịch có ký cược, việc tham khảo ý kiến của các luật sư chuyên nghiệp sẽ giúp đảm bảo tính hợp pháp và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Đội ngũ chuyên gia pháp lý của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong mọi vấn đề pháp lý —hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý phù hợp!

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)