Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính: Xác định thế nào cho đúng ?

Giải quyết vụ án hành chính là việc Tòa án xét xử dựa trên yêu cầu xem xét, xử lý các quyết định hành chính, hành vi hành chính do cơ quan hành chính nhà nước ban hành từ các cá nhân, cơ quan, tổ chức khi họ cho rằng các quyết định, hành vi hành chính đó làm phát sinh nghĩa vụ hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ. Để bảo đảm quyền khời kiện và bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của mình, người khởi kiện cần nắm được ai có thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính.

Hãy theo dõi bài viết của Luật Thái An để hiểu rõ hơn về thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính theo quy định của pháp luật hiện hành.

1. Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính là gì?

Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính là việc Tòa án có quyền thụ lý và xét xử vụ án khởi kiện liên quan đến các quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hay không. Việc giải quyết vụ án hành chính phải được thực hiện bởi Tòa có thẩm quyền đúng theo quy định của pháp luật hiện hành để bảo đảm việc tuân thủ, thực thi pháp luật, đồng thời cũng nhằm bảo đảm quyền lợi của các đương sự và việc giải quyết vụ việc nhanh chóng.

Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính đang được quy định tại Luật Tố tụng hành chính 2015.

2. Các trường hợp nào thuộc thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của Tòa án?

Theo quy định tại Điều 30 Luật Tố tụng hành chính 2015, những khiếu kiện sau đây thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án:

Thứ nhất, khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, trừ các quyết định, hành vi sau đây:

  • Quyết định hành chính, hành vi hành chính thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo quy định của pháp luật;
  • Quyết định, hành vi của Tòa án trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính, xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng;
  • Quyết định hành chính, hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức.

Thứ hai, khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức giữ chức vụ từ Tổng Cục trưởng và tương đương trở xuống.

Thứ ba, khiếu kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh.

Thứ tư, khiếu kiện danh sách cử tri.

Như vậy, đối tượng phổ biến nhất của các vụ án hành chính là khiếu kiện các quyết định hành chính, hành vi hành chính hầu hết đều thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

3. Xác định thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính

Theo quy định tại Chương II Luật Tố tụng hành chính 2015, các Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính theo thủ tục sơ thẩm gồm: Tòa án nhân dân cấp huyện (tức tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương) và Tòa án nhân dân cấp tỉnh (tức tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương).

Thẩm quyền giải quyết của từng Tòa án được quy định cụ thể như sau:

a. Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của Tòa án nhân dân cấp huyện

Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính theo quy định tại Điều 31 Luật Tố tụng hành chính 2015, bao gồm những khiếu kiện như sau:

Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính:

Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước từ cấp huyện trở xuống trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước đó, trừ quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc đối với công chức:

Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với quyết định kỷ luật buộc thôi việc của người đứng đầu cơ quan, tổ chức từ cấp huyện trở xuống trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án đối với công chức thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức đó.

Khiếu kiện danh sách cử tri

Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với danh sách cử tri của cơ quan lập danh sách cử tri trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án

thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính
Việc xác định đúng thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính là không dễ và cực kỳ quan trọng. ảnh minh họa: Luật Thái An

b. Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

Điều 32 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, cụ thể như sau:

Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính

Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết các quyết định hành chính, hành vi hành chính sau:

  • Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Kiểm toán nhà nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và quyết định hành chính, hành vi hành chính của người có thẩm quyền trong cơ quan đó mà người khởi kiện có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án; trường hợp người khởi kiện không có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên lãnh thổ Việt Nam thì thẩm quyền giải quyết thuộc Tòa án nơi cơ quan, người có thẩm quyền ra quyết định hành chính, có hành vi hành chính.
  • Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan thuộc một trong các cơ quan nhà nước quy định tại khoản 1 Điều này và quyết định hành chính, hành vi hành chính của người có thẩm quyền trong cơ quan đó mà người khởi kiện có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án; trường hợp người khởi kiện không có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên lãnh thổ Việt Nam thì thẩm quyền giải quyết thuộc Tòa án nơi cơ quan, người có thẩm quyền ra quyết định hành chính, có hành vi hành chính.
  • Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án và của người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước đó.
  • Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án.
  • Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan đại diện của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan đó mà người khởi kiện có nơi cư trú trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án; trường hợp người khởi kiện không có nơi cư trú tại Việt Nam thì Tòa án có thẩm quyền là Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội hoặc Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.

Khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc:

Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc của người đứng đầu cơ quan, tổ chức cấp tỉnh, bộ, ngành trung ương mà người khởi kiện có nơi làm việc khi bị kỷ luật trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án.

Khiếu kiện quyết định giải quyết khiếu nại

Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh mà người khởi kiện có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án.

Lưu ý quan trọng: Trường hợp cần thiết, Tòa án cấp tỉnh có thể lấy lên giải quyết vụ án hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp huyện.

Có thể thấy, thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính được chia theo từng trường hợp rất phức tạp, đòi hỏi việc xác định phải thật chính xác, tránh nhầm lẫn để không mất thời gian ngay từ bước đầu của một quá trình tố tụng kéo dài. Điều này đòi hỏi sự hiểu biết pháp luật và kinh nghiệm thực hành pháp luật thực tế, do đó, người khởi kiện nên có người hỗ trợ pháp lý như luật sư đồng hành tư vấn và đại diện bảo vệ quyền lợi cho mình.

4. Xác định thẩm quyền giải quyết trong trường hợp vừa có đơn khiếu nại, vừa có đơn khởi kiện

Người bị xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp bởi các quyết định hành chính, hành vi hành chính có thể bảo vệ quyền lợi của mình thông qua các cách như gửi đơn khiếu nại cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hoặc gửi đơn khởi kiện đến Tòa án. Việc xử lý liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hành chính đó chỉ được giải quyết tại một cơ quan là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hoặc Tòa án để tránh chồng chéo thẩm quyền.

Xem thêm: Quy định pháp luật về khiếu nại

Theo đó, Điều 33 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định cách xác định thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án hay người giải quyết khiếu nại trong trường hợp vừa có đơn khiếu nại, vừa có đơn khởi kiện, cụ thể như sau:

Trường hợp 1: Người khởi kiện vừa khởi kiện tại Tòa án vừa khiếu nại

Tòa án yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và có văn bản thông báo cho Tòa án, nếu người khởi kiện không thể tự làm văn bản thì đề nghị Tòa án lập biên bản việc lựa chọn cơ quan giải quyết.

Sau khi người khởi kiện có văn bản hoặc biên bản lựa chọn cơ quan giải quyết, Tòa án xử lý như sau:

  • Nếu người khởi kiện lựa chọn Tòa án: Tòa án thụ lý giải quyết vụ án, thông báo cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và yêu cầu người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại chuyển toàn bộ hồ sơ giải quyết khiếu nại cho Tòa.
  • Nếu người khởi kiện lựa chọn người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại: Tòa án trả đơn khởi kiện và các tài liệu kèm theo.

Xem thêm: [Các trường hợp trả đơn khởi kiện vụ án hành chính]

Trường hợp 2: Nhiều người khởi kiện vừa khởi kiện tại Tòa án vừa khiếu nại và tất cả người khởi kiện đều lựa chọn một cơ quan giải quyết

Tòa án xử lý như trường hợp 1.

Trường hợp 3: Nhiều người khởi kiện vừa khởi kiện tại Tòa án vừa khiếu nại nhưng các người khởi kiện không lựa chọn cùng một cơ quan giải quyết hoặc có người chỉ khởi kiện và có người chỉ khiếu nại

Nếu quyền lợi, nghĩa vụ của người khởi kiện và người khiếu nại độc lập nhau: yêu cầu của người khởi kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, yêu cầu của người khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại (người yêu cầu giải quyết vụ việc lựa chọn cơ quan giải quyết nào thì cơ quan đó có thẩm quyền giải quyết yêu cầu của người đó).

Nếu quyền lợi, nghĩa vụ của người khởi kiện và người khiếu nại không độc lập nhau: Tòa án thụ lý giải quyết, thông báo cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và yêu cầu chuyển toàn bộ hồ sơ giải quyết khiếu nại cho Tòa án.

Trường hợp 4: Người khởi kiện không lựa chọn cơ quan giải quyết

Tòa án trả đơn khởi kiện.

5. Luật sư tư vấn, đồng hành và hỗ trợ quá trình giải quyết vụ án hành chính

Khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án là khởi đầu cho quá trình tố tụng kéo dài, phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết pháp luật sâu sắc để có thể bảo vệ được quyền lợi cho những người tham gia vụ án, đặc biệt là người khởi kiện. Vì vậy, cá nhân hoặc tổ chức khi cần khởi kiện để đòi lại quyền lợi cho mình cần phải chuẩn bị kĩ càng từ khâu bắt đầu kiện cho đến cả quá trình tham gia tố tụng tại Tòa.

Trong cả quá trình khởi kiện và tham gia giải quyết vụ án hành chính, những người khởi kiện cần có sự đồng hành, hỗ trợ từ những người có giàu kinh nghiệm pháp luật, có thể đại diện trình bày nêu quan điểm cho mình một cách rõ ràng và lập luận đúng pháp luật để tăng khả năng thắng kiện.

Được đào tạo bài bản về chuyên môn pháp lý và có kinh nghiệm tiếp xúc thực thi pháp luật, luật sư là người đồng hành phù hợp với những cá nhân hoặc tổ chức đang có mong muốn bảo vệ quyền lợi của mình trong những vụ án hành chính. Đội ngũ luật sư của Luật Thái An với sự dày dặn kinh nghiệm, kiến thức sâu rộng, vững chắc và luôn cập nhật thực tiễn pháp luật có thể hỗ trợ khách hàng trong đa dạng các vấn đề pháp lý mà khách hàng gặp vướng mắc.

Đối với những vụ án hành chính, luật sư của Thái An luôn đảm bảo để khách hàng của mình hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo quy định pháp luật nói chung, pháp luật hành chính nói riêng, là người đồng hành cho khách hàng trong các công việc như:

  • Tư vấn hướng giải quyết vụ việc, đảm bảo thực hiện đúng thủ tục tố tụng luật định;
  • Soạn thảo đơn khởi kiện;
  • Thu thập thông tin, tài liệu, hồ sơ để chuẩn bị cho làm việc tại Tòa án;
  • Đại diện thương lượng, đàm phán;
  • Tham gia tố tụng tại Tòa án để bảo vệ quyền lợi cao nhất cho khách hàng theo đúng pháp luật.

Với sự nỗ lực tận tâm trong từng vụ việc và phương châm đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu, Công ty Luật Thái An sẽ là người đồng hành đáng tin cậy để hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng một cách hiệu quả nhất trong lĩnh vực pháp luật nói chung và trong các vụ án hành chính nói riêng.

Nguyễn Văn Thanh
Bài viết mới nhất của Nguyễn Văn Thanh (Xem tất cả)