Khiếu nại hành chính: Cần biết điều gì để đạt được hiệu quả?

Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, không thể không tránh khỏi những trường hợp cá nhân, tổ chức cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm do quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền. Khi đó, khiếu nại hành chính trở thành công cụ pháp lý quan trọng giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi chính đáng, đồng thời góp phần bảo đảm tính minh bạch, liêm chính và hiệu lực của nền hành chính nhà nước.

1. Khiếu nại hành chính là gì? 

Theo quy định tại Luật Khiếu nại 2011 thì có thể hiểu khiếu nại hành chính là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục được quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Trong đó:

  • Quyết định hành chính: là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể.
  • Hành vi hành chính: là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.

2. Những quyết định, hành vi trong tố tụng hành chính có thể bị khiếu nại 

Theo quy định tại Điều 327 Luật tố tụng hành chính năm 2015 thì Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại quyết định, hành vi trong tố tụng hành chính của cơ quan, người tiến hành tố tụng hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

3. Điều kiện để khiếu nại

Tuy khiếu nại là quyền cơ bản của công dân nhưng phải đáp ứng được điều kiện để khiếu nại. Có 5 điều kiện khiếu nại như sau:

  • Người khiếu nại phải là người có quyền, lợi ích hợp pháp chịu tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính mà mình khiếu nại
  • Người khiếu nại phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trong trường hợp thông qua người đại diện để thực hiện việc khiếu nại thì người đại diện phải theo quy định của pháp luật
  • Người khiếu nại phải làm đơn khiếu nại và gửi đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong thời hiệu, thời hạn theo quy định
  • Việc khiếu nại chưa có quyết định giải quyết lần hai; Việc khiếu nại chưa được toà án thụ lý để giải quyết
  • Còn thời hiệu khiếu nại

4. Thời hiệu khiếu nại hành chính là bao lâu? 

Thời hiệu khiếu nại là 10 ngày kể từ ngày người khiếu nại nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi hành chính mà người đó cho rằng có vi phạm pháp luật.

Trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì thời gian có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan đó không tính vào thời hiệu khiếu nại. (Căn cứ Điều 330 Luật tố tụng hành chính năm 2015).

5. Những trường hợp khiếu nại không được thụ lý giải quyết

Không phải khiếu nại nào cũng được xem xét và giải quyết. Theo Điều 11 Luật Khiếu nại 2011, khiếu nại thuộc một trong các trường hợp sau đây không được thụ lý giải quyết:

  • Quyết định hành chính, hành vi hành chính trong nội bộ cơ quan nhà nước để chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, công vụ; quyết định hành chính, hành vi hành chính trong chỉ đạo điều hành của cơ quan hành chính cấp trên với cơ quan hành chính cấp dưới; quyết định hành chính có chứa đựng các quy phạm pháp luật do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; quyết định hành chính, hành vi hành chính thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo danh mục do Chính phủ quy định;
  • Quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại không liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại;
  • Người khiếu nại không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ mà không có người đại diện hợp pháp;
  • Người đại diện không hợp pháp thực hiện khiếu nại;
  • Đơn khiếu nại không có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại;
  • Thời hiệu, thời hạn khiếu nại đã hết mà không có lý do chính đáng:
  • Khiếu nại đã có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai;
  • Có văn bản thông báo đình chỉ việc giải quyết khiếu nại mà sau 30 ngày người khiếu nại không tiếp tục khiếu nại;
  • Việc khiếu nại đã được Tòa án thụ lý hoặc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của Toà án, trừ quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính của Tòa án.

6. Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại hành chính

Căn cứ Điều 328 Luật tố tụng hành chính năm 2015 thì người khiếu nại hành chính có những quyền và nghĩa vụ cụ thể như sau:

a. Quyền của người khiếu nại hành chính

  • Tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khiếu nại;
  • Khiếu nại trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giải quyết vụ án;
  • Rút khiếu nại trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giải quyết khiếu nại;
  • Được nhận văn bản trả lời về việc thụ lý để giải quyết khiếu nại; nhận quyết định giải quyết khiếu nại;
  • Được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm, được bồi thường thiệt hại theo quy định

b. Nghĩa vụ của người khiếu nại hành chính

  • Khiếu nại đến đúng người có thẩm quyền giải quyết;
  • Trình bày trung thực sự việc, cung cấp thông tin, tài liệu cho người giải quyết khiếu nại; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung trình bày và việc cung cấp thông tin, tài liệu đó;
  • Không được lạm dụng quyền khiếu nại để cản trở hoạt động tố tụng của Tòa án;
  • Chấp hành quyết định, hành vi của người tiến hành tố tụng mà mình đang khiếu nại trong thời gian khiếu nại;
  • Chấp hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật.

7. Quyền và nghĩa vụ của người bị khiếu nại hành chính

Quyền và nghĩa vụ của người bị khiếu nại hành chính được quy định tại Điều 329 Luật tố tụng hành chính năm 2015.

a. Quyền của người bị khiếu nại hành chính

  • Được biết các căn cứ khiếu nại của người khiếu nại; đưa ra bằng chứng về tính hợp pháp của quyết định, hành vi trong tố tụng bị khiếu nại;
  • Được nhận quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định, hành vi trong tố tụng của mình.

b. Nghĩa vụ của người bị khiếu nại hành chính

  • Giải trình về quyết định, hành vi trong tố tụng hành chính bị khiếu nại; cung cấp thông tin, tài liệu liên quan khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền yêu cầu;
  • Chấp hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật;
  • Bồi thường thiệt hại, bồi hoàn hoặc khắc phục hậu quả do quyết định, hành vi trong tố tụng hành chính trái pháp luật của mình gây ra theo quy định của pháp luật.
Khiếu nại hành chính
Khiếu nại hành chính giúp đảm bảo quyền lợi chính đáng. Ảnh minh họa: Luật Thái An

8. Trình tự thủ tục khiếu nại hành chính lần đầu

Bước 1: Chuẩn bị Đơn khiếu nại hành chính.

Theo Điều 331 Luật tố tụng hành chính thì trong đơn khiếu nại phải ghi rõ các nội dung sau:

  • Ngày, tháng, năm;
  • Họ, tên, địa chỉ của người khiếu nại;
  • Nội dung, lý do khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại, có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại.

Bước 2: Gửi đơn khiếu nại hành chính đến người có thẩm quyền

  • Trường hợp Khiếu nại quyết định, hành vi của Thẩm phán, Phó Chánh án, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Hội thẩm nhân dân: gửi Đơn khiếu nại đến Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án hành chính
  • Trường hợp khiếu nại quyết định, hành vi của Chánh án Tòa án: gửi Đơn khiếu nại đến Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp.
  • Trường hợp khiếu nại quyết định, hành vi của Kiểm sát viên, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm tra viên: gửi Đơn khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát
  • Trường hợp khiếu nại quyết định, hành vi của Viện trưởng Viện kiểm sát: gửi đơn khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp

Bước 3: Giải quyết khiếu nại hành chính

Sau khi nhận được Đơn khiếu nại thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải xem xét giải quyết khiếu nại. Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu là 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại.

Trường hợp vụ việc có tính chất phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể được kéo dài nhưng không quá 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại.

Bước 4: Ra quyết định giải quyết khiếu nại

Người giải quyết khiếu nại hành chính lần đầu phải ra quyết định giải quyết khiếu nại hành chính bằng văn bản. Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính phải có các nội dung sau đây:

  • Ngày, tháng, năm ra quyết định;
  • Tên, địa chỉ của người khiếu nại, người bị khiếu nại;
  • Nội dung khiếu nại;
  • Kết quả xác minh nội dung khiếu nại;
  • Căn cứ pháp luật để giải quyết khiếu nại;
  • Nội dung quyết định giải quyết khiếu nại.

Bước 5: Gửi quyết định giải quyết khiếu nại hành chính

Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính lần đầu phải được gửi cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; trường hợp là quyết định của Chánh án Tòa án thì còn phải gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp.

Xem thêm: Thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu

9. Trình tự thủ tục khiếu nại hành chính lần hai

Bước 1: Gửi Đơn khiếu nại lần hai

Căn cứ Điều 335 Luật tố tụng hành chính thì khi nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu, nếu không đồng ý, hoặc quá thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu mà khiếu nại không được giải quyết thì trong thời hạn 05 ngày người khiếu nại có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai.

Đơn khiếu nại phải kèm theo bản sao quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu và các tài liệu kèm theo.

Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính lần 2: Nếu khiếu nại quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của Chánh án Tòa án, Viện trưởng Viện kiểm sát thì Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp giải quyết.

Bước 2: Giải quyết khiếu nại hành chính lần hai

Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai phải có các nội dung sau đây:

  • Ngày, tháng, năm ra quyết định;
  • Tên, địa chỉ của người khiếu nại, người bị khiếu nại;
  • Nội dung khiếu nại;
  • Kết quả xác minh nội dung khiếu nại;
  • Căn cứ pháp luật để giải quyết khiếu nại;
  • Kết quả giải quyết khiếu nại của người giải quyết khiếu nại lần đầu;
  • Kết luận về từng vấn đề cụ thể trong nội dung khiếu nại của người khiếu nại và việc giải quyết của người giải quyết khiếu nại lần hai.

Bước 3: Gửi quyết định giải quyết khiếu nại hành chính lần hai

Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai phải được gửi cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; trường hợp là quyết định của Chánh án Tòa án thì còn phải gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp.

Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai có hiệu lực thi hành.

Chi tiết có tại: GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI LẦN HAI

10. Phân biệt khiếu nại và tố cáo

Việc khiếu nại và tố cáo được quy định ở hai văn bản pháp lý hoàn toàn khác nhau, đó là thực hiện khiếu nại theo Luật khiếu nại năm 2011 và các văn bản hướng dẫn, còn việc tố cáo thực hiện theo Luật tố cáo năm 2018 và các văn bản hướng dẫn.

Tố cáo là hành động nhằm bảo vệ và ngăn chặn khả năng vi phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Những việc làm trái pháp luật không phải chỉ của cán bộ, công chức nhà nước mà của cả các cơ quan, tổ chức. Những hành vi trái pháp luật thường bị công dân phát hiện và báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để ngăn chặn, phòng ngừa hành vi vi phạm pháp luật và  xử lý người vi phạm.

Khiếu nại là hoạt động nhằm bảo vệ hoặc khôi phục các quyền hoặc lợi ích của chính chủ thể khiếu nại khi bị vi phạm, do đó nếu các quyền này bị xâm hại hoặc bị đe dọa xâm hại sẽ dẫn đến khiếu nại.

Chính vì khiếu nại và tố cáo không giống nhau cho nên Pháp lệnh giải quyết khiếu nại, tố cáo, Luật khiếu nại, tố cáo trước đây và Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo hiện hành đã quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo khác với thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, điểm khác nhau cơ bản giữa tố cáo và khiếu nại là:

Về chủ thể: Chủ thể thực hiện quyền tố cáo theo quy định trong Luật tố cáo chỉ là công dân. Như vậy, khác với khiếu nại, chủ thể khiếu nại là công dân, cơ quan, tổ chức đều có quyền khiếu nại. Việc thực hiện quyền tố cáo chỉ quy định cho đối tượng là cá nhân nhằm cá thể hóa trách nhiệm của người tố cáo, nếu có hành vi cố ý tố cáo sai sự thật thì tùy theo tính chất, mức độ của hành vi vi phạm mà bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Về đối tượng: Đối tượng bị khiếu nại gồm quyết định hành chính, hành vi hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức, còn đối tượng của tố cáo rộng hơn, bao gồm mọi hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Về mục đích: Cơ bản, mục đích của tố cáo là bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức, trong khi đó khiếu nại nhằm bảo vệ hoặc khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp nhằm bảo vệ quyền lợi của chính bản thân người tố cáo.

11. Dịch vụ tư vấn khiếu nại hành chính của Công ty Luật Thái An

Khiếu nại hành chính là một trong những công cụ pháp lý quan trọng để cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trước các quyết định hoặc hành vi hành chính trái pháp luật. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ hiểu biết pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn để tự mình tiến hành thủ tục khiếu nại một cách đúng đắn, hiệu quả. Việc xác định căn cứ pháp lý, chuẩn bị hồ sơ, xác định thời hiệu, cũng như xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính đều đòi hỏi sự am hiểu chuyên sâu và kỹ năng pháp lý vững vàng.

Trong bối cảnh đó, Công ty Luật Thái An là đối tác pháp lý tin cậy của hàng nghìn khách hàng cá nhân và tổ chức trên toàn quốc. Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp luật hành chính Việt Nam và giải quyết khiếu nại hành chính, đội ngũ luật sư hành chính – luật sư tố tụng của Thái An không chỉ am hiểu sâu sắc các quy định pháp luật Việt Nam mà còn có khả năng xử lý linh hoạt những vụ việc phức tạp, nhạy cảm liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau.

Khi sử dụng dịch vụ tư vấn khiếu nại hành chính của Công ty Luật Thái An, khách hàng sẽ được:

  • Tư vấn pháp lý toàn diện về quyền và nghĩa vụ khi thực hiện khiếu nại;

  • Soạn thảo đơn khiếu nại và các giấy tờ có liên quan đảm bảo đúng hình thức và có căn cứ pháp luật;

  • Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan hành chính nhà nước, tham gia đối thoại, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp tại các cơ quan nhà nước có thẩm quền;

  • Đề xuất giải pháp tối ưu nhằm đạt được kết quả tốt nhất, tiết kiệm thời gian và chi phí cho khách hàng.

Công ty Luật Thái An luôn đặt uy tín – tận tâm – hiệu quả làm giá trị cốt lõi, cam kết mang đến dịch vụ pháp lý chất lượng cao, minh bạch và đáng tin cậy. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn hỗ trợ kịp thời.

Dịch vụ luật sư tranh tụng trong vụ án hành chính

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)