10 biện pháp khắc phục hậu quả trong hành chính

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc tuân thủ pháp luật là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo trật tự, kỷ cương và an toàn xã hội. Bên cạnh các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính như cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép hay đình chỉ hoạt động, thì biện pháp khắc phục hậu quả đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý hành vi vi phạm hành chính một cách toàn diện và hiệu quả.

Đây không chỉ là hình thức để xử lý người vi phạm mà còn nhằm phục hồi lại tình trạng ban đầu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân bị ảnh hưởng bởi hành vi vi phạm. Cùng tìm hiểu các biện pháp khắc phục hậu quả (trong pháp luật hành chính) qua bài viết dưới đây của Công ty Luật Thái An.

1. Cơ sở pháp lý quy định các biện pháp khắc phục hậu quả

Những cơ sở pháp lý quan trọng quy định các biện pháp khắc phục hậu quả gồm:

  • Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012;
  • Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2014, 2017, 2020, 2022,2024, 2025;
  • Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính;
  • Nghị định số 68/2025/NĐ-CP ngày 18/3/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính.

2. Biện pháp khắc phục hậu quả là gì?

Biện pháp khắc phục hậu quả là những biện pháp hành chính được áp dụng nhằm buộc cá nhân, tổ chức vi phạm phải loại bỏ những tác động tiêu cực do hành vi vi phạm hành chính gây ra, khôi phục lại tình trạng ban đầu, hạn chế hoặc chấm dứt những hậu quả xấu. Khác với hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả không mang tính trừng phạt mà thiên về việc sửa chữa, phục hồi và bồi thường những thiệt hại đã xảy ra.

Theo Điều 28 Luật Xử lý Vi phạm Hành chính, biện pháp khắc phục hậu quả là một bộ phận không thể tách rời trong hệ thống xử lý vi phạm, được áp dụng song song hoặc độc lập với hình thức xử phạt tùy thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi vi phạm.

3. Nguyên tắc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả

  • Đối với mỗi vi phạm hành chính, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả.
  • Biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 65 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (quy định về những trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính
  • Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả chỉ được áp dụng khi nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước có quy định các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả này đối với hành vi vi phạm hành chính cụ thể, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính.

4. Các biện pháp khắc phục hậu quả

Tại khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 được sửa đổi bởi điểm a khoản 73 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020 quy định về các biện pháp khắc phục hậu quả trong xử lý vi phạm hành chính như sau:

4.1. Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu:

Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính của mình gây ra; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

4.2. Buộc phá dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép;

Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

Ví dụ: Xây dựng nhà ở lấn chiếm hành lang an toàn giao thông sẽ bị buộc tháo dỡ phần vi phạm.

4.3. Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh

Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải thực hiện biện pháp để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

Ví dụ: Tiêu hủy hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trong lĩnh vực thương mại.

4.4. Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện;

Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện được đưa vào lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhập khẩu trái với quy định của pháp luật hoặc được tạm nhập, tái xuất nhưng không tái xuất theo đúng quy định của pháp luật.

Biện pháp khắc phục hậu quả này cũng được áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu, quá cảnh xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa giả mạo quyền sở hữu trí tuệ, phương tiện, nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ sau khi đã loại bỏ yếu tố vi phạm; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

4.5.  Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại;

Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khoẻ con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hoá phẩm có nội dung độc hại hoặc tang vật khác thuộc đối tượng bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

Ví dụ: Gần đây lực lượng chức năng đã phát hiện và thu hồi, tiêu hủy một lượng lớn thuốc, thực phẩm chức năng giả trên thị trường.  

biện pháp khắc phục hậu quả
Một số biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính – Nguồn: Luật Thái An

4.6.  Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn;

Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã được công bố, đưa tin trên chính phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử đã công bố, đưa tin; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

Ví dụ: Một tờ báo đăng tải thông tin sai về một doanh nghiệp sẽ phải cải chính công khai thông tin sai lệch.

4.7.  Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm;

Cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc sử dụng phương tiện kinh doanh, vật phẩm chứa yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm thì phải loại bỏ các yếu tố vi phạm đó; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

4.8.   Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng

Cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng đã đăng ký hoặc công bố và hàng hóa khác không bảo đảm chất lượng, điều kiện lưu thông thì phải thu hồi các sản phẩm, hàng hóa vi phạm đang lưu thông trên thị trường; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

4.9.  Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật

Cá nhân, tổ chức vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp là tiền, tài sản, giấy tờ và vật có giá có được từ vi phạm hành chính mà cá nhân, tổ chức đó đã thực hiện để sung vào ngân sách nhà nước hoặc hoàn trả cho đối tượng bị chiếm đoạt; phải nộp lại số tiền bằng với giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nếu tang vật, phương tiện đó đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện.

4.10. Các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định.

Xem thêm: Xử phạt vi phạm hành chính: Các quy định cần biết!

5. Biện pháp khắc phục hậu quả trong xử lý vi phạm hành chính được áp dụng độc lập trong trường hợp nào?

Tại khoản 2 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 được sửa đổi bởi điểm a khoản 73 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020 quy định như sau:

“Các biện pháp khắc phục hậu quả và nguyên tắc áp dụng
…
2. Nguyên tắc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Đối với mỗi vi phạm hành chính, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 1 Điều này;
b) Biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 65 của Luật này.”

Đồng thời tại Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 được sửa đổi bởi khoản 33 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020 quy định như sau:

” 2. Đối với trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này, người có thẩm quyền không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính nhưng vẫn phải ra quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nếu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thuộc loại cấm tàng trữ, cấm lưu hành hoặc tang vật, phương tiện mà pháp luật có quy định hình thức xử phạt tịch thu và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định đối với hành vi vi phạm hành chính đó.

Quyết định phải ghi rõ lý do không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính; tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu; biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng, trách nhiệm và thời hạn thực hiện.
Việc tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản này không bị coi là đã bị xử phạt vi phạm hành chính.”

Chiếu theo những quy định trên thì biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập trong những trường hợp sau:

  • Trường hợp quy định tại Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, đó là:
    • Thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong tình thế cấp thiết;
    • Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do phòng vệ chính đáng;
    • Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do sự kiện bất ngờ;
    • Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do sự kiện bất khả kháng;
    • Người thực hiện hành vi vi phạm hành chính không có năng lực trách nhiệm hành chính; người thực hiện hành vi vi phạm hành chính chưa đủ tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính.
  • Không xác định được đối tượng vi phạm hành chính;
  • Hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính quy định tại Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 hoặc hết thời hạn ra quyết định xử phạt quy định tại khoản 3 Điều 63 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 hoặc khoản 1 Điều 66 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012;
  • Cá nhân vi phạm hành chính chết, mất tích, tổ chức vi phạm hành chính đã giải thể, phá sản trong thời gian xem xét ra quyết định xử phạt;
  • Chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm theo quy định tại Điều 62 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.

6. Thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả

Theo Luật số 88/2025/QH15 ngày 25/6/2025  sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật xử lý vi phạm hành chính thì có nhiều sửa đổi liên quan đến thẩm quyền áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Về cơ bản, thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả sẽ bao gồm:

  •  Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp;
  •  Thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ giúp Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực; Thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ được giao chức năng, nhiệm vụ kiểm tra trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ, cơ quan ngang Bộ, trừ trường hợp Bộ, cơ quan ngang Bộ có các chức danh quy định tại điểm đ khoản này;
  •  Thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Thủ trưởng Chi cục thuộc Cục thuộc Bộ và tương đương; Thủ trưởng Chi cục thuộc cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và tương đương;
  •  Thanh tra viên; Trưởng đoàn Thanh tra trong thời hạn thanh tra;
  •  Chánh Thanh tra của cơ quan thanh tra trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam;
  •  Chánh Thanh tra của cơ quan thanh tra Cơ yếu; Thủ trưởng cơ quan Thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên;
  •  Trưởng đoàn kiểm tra của Bộ, cơ quan ngang Bộ trong thời hạn kiểm tra;
  •  Người có thẩm quyền thuộc các cơ quan, lực lượng: Công an nhân dân; Bộ đội Biên phòng; Cảnh sát biển; Hải quan; Thuế; Quản lý thị trường; Lâm nghiệp và Kiểm lâm; Thủy sản và Kiểm ngư; Thi hành án dân sự;
  •  Giám đốc, Trưởng đại diện Cảng vụ Hàng hải, Cảng vụ Đường thủy nội địa, Cảng vụ Hàng không; Giám đốc Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực; Giám đốc Bảo hiểm xã hội khu vực, Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam; Giám đốc Kho bạc Nhà nước, Giám đốc Kho bạc Nhà nước khu vực;
  •  Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia; Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước; Trưởng Ban cơ yếu Chính phủ; người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài;
  •  Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trừ trường hợp Luật Cạnh tranh có quy định khác về thẩm quyền xử phạt đối với hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền, tập trung kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh;

7. Sự cần thiết sử dụng dịch vụ tư vấn pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả của Công ty Luật Thái An

Trong thực tiễn, không phải cá nhân, tổ chức nào cũng hiểu rõ và nắm vững các quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính cũng như áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung, pháp luật hành chính nói riêng, ngày càng hoàn thiện nhưng cũng đồng nghĩa với việc các quy định trở nên phức tạp, đa dạng và thay đổi liên tục. Việc thiếu hiểu biết hoặc áp dụng sai quy định có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, uy tín và trách nhiệm pháp lý.

 Chính vì vậy, việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp luật về xử lý vi phạm hành chính của các công ty luật chuyên nghiệp như Công ty Luật Thái An trở nên vô cùng cần thiết nhằm:

  • Đảm bảo tuân thủ pháp luật: Với sự hỗ trợ từ các chuyên gia pháp lý, cá nhân và doanh nghiệp sẽ nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó tránh được các hành vi vi phạm không mong muốn.

  • Hạn chế rủi ro và tổn thất: Tư vấn pháp luật giúp doanh nghiệp chủ động phát hiện và xử lý các vấn đề pháp lý tiềm ẩn, giảm thiểu nguy cơ bị xử phạt hành chính.

  • Xử lý hiệu quả khi xảy ra vi phạm: Khi đã xảy ra vi phạm, việc nhận được tư vấn kịp thời sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án xử lý phù hợp, tuân thủ pháp luật và giảm thiểu thiệt hại.

  • Hỗ trợ trong các thủ tục hành chính phức tạp: Các quy trình, thủ tục xử lý vi phạm hành chính thường phức tạp và mất nhiều thời gian, đòi hỏi sự am hiểu và kinh nghiệm pháp lý chuyên sâu.

Liên hệ ngay với Tổng đài tư vấn pháp luật của Công ty Luật Thái An hoặc gọi điện trực tiếp để được tư vấn miễn phí ban đầu và hỗ trợ kịp thời.

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)