Lập di chúc: Điều kiện, thủ tục, nội dung và những lưu ý

CHUYÊN TƯ VẤN, SOẠN THẢO DI CHÚC CHO MỌI ĐỐI TƯỢNG

Đảm bảo hiệu lực pháp lý, bảo vệ quyền lợi!

 

Để giảm bớt đi những tranh chấp không đáng có này người có tài sản nên thể hiện ý chí rõ ràng thông qua việc lập di chúc. Tuy nhiên để lập di chúc hợp pháp thì không phải ai cũng nắm rõ.

1. Cơ sở pháp lý quy định việc lập di chúc

Người dân thường cho rằng có luật di chúc. Thực tế là không có luật nào có tên như vậy mà các vấn đề về thừa kế, di chúc được điều chỉnh và quy định bởi Bộ Luật Dân sự 2015.

2. Di chúc là gì ? Di chúc để làm gì ?

Theo quy định tại Điều 624 Bộ luật dân sự năm 2015 thì Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Như vậy, có thể thấy di chúc chính là công cụ để cá nhân trước khi chết thực hiện việc phân chia tài sản của mình, quyết định chuyển giao tài sản cho ai, không cho ai, điều kiện của người được nhận tài sản (nếu có)…

3. Lập di chúc hợp pháp cần có những nội dung gì ?

Di chúc là cơ sở, căn cứ để dịch chuyển quyền sở hữu từ người chết sang người còn sống chính vì vậy nội dung di chúc cần thể hiện những nội dung chính sau đây:

  • Thời gian, địa điểm lập di chúc
  • Họ tên, ngày sinh, nơi cư trú của người lập di chúc (Trường hợp vợ, chồng lập di chúc chung cũng cần kê khai tên, ngày sinh, nơi cư trú của từng người)
  • Họ tên, nơi cư trú, ngày tháng năm sinh người được thừa kế (đối với cá nhân), tên , địa chỉ liên hệ (đối với tổ chức). Người lập di chúc có quyền nêu rõ các điều kiện người được thừa kế cần đáp ứng để nhận di sản thừa kế.
  • Di sản, nơi có di sản (cần cụ thể về di sản thừa kế như địa điểm, định dạng, giá trị di sản)
  • Chỉ định người thực hiện nghĩa vụ và nội dung của nghĩa vụ đó

4. Khi nào cần lập di chúc ?

Di chúc có thể lập bất cứ lúc nào khi người có tài sản còn sống và có nhu cầu lập di chúc. Thông thường những người có nhiều tài sản, không muốn những người thân của mình tranh giành tài sản với nhau, trước khi chết sẽ có nhu cầu và cần lập di chúc để phân định tài sản của mình một cách rõ ràng. Tuy nhiên, việc lập di chúc cần phải tuân thủ những điều kiện nhất định thì di chúc mới có hiệu lực.

5. Lập di chúc thế nào để di chúc hợp pháp ?

Không phải mọi di chúc được lập đều là di chúc hợp pháp và được pháp luật thừa nhận mà việc lập di chúc cần thỏa mãn những điều kiện sau đây:

  • Về yếu tố độ tuổi: Người lập di chúc phải từ đủ 18 tuổi trở lên. Lưu ý nếu người từ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi khi lập di chúc cần lập bằng văn bản và cần sự đồng ý của cha, mẹ hay người giám hộ
  • Khi lập di chúc người đó cần đầy đủ năng lực hành vi dân sự, không bị cưỡng ép, đe dọa
  • Nội dung di chúc không được vi phạm điều cấm của pháp luật và trái đạo đức xã hội
  • Hình thức di chúc đáp ứng những quy định pháp luật (chi tiết dưới đây)

6. Khi lập di chúc phải tuân thủ quy định về hình thức của di chúc

Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

a. Lập di chúc bằng văn bản

Có các hình thức di chúc bằng văn bản sau đây:

  • Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng

Theo quy định tại Điều 633 Bộ luật dân sự năm 2015 thì đối với Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng, người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc. Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định về nội dung của Di chúc tại Điều 631 Bộ luật dân sự 2015.

  • Di chúc bằng văn bản có người làm chứng

Đối với di chúc bằng văn bản có người làm chứng thì trường hợp người lập di chúc không tự mình viết bản di chúc thì có thể tự mình đánh máy hoặc nhờ người khác viết hoặc đánh máy bản di chúc, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.

Ai cũng có thể là người làm chứng, trừ những người sau đây:

  • Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
  • Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.
  • Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Bên canh đó, nội dung của di chúc bằng văn bản có người làm chứng cũng cần phải tuân thủ quy định tại Điều 631 Bộ luật dân sự 2015.

  • Di chúc bằng văn bản có công chứng

Đối với di chúc bằng văn bản có công chứng thì người lập di chúc có thể đến Phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng để yêu cầu công chứng nội dung di chúc của mình. Nội dung của di chúc bằng văn bản có công chứng cũng cần tuân thủ quy định tại Điều 631 Bộ luật dân sự 2015.

  • Di chúc bằng văn bản có chứng thực

Di chúc bằng văn bản có chứng thực là di chúc được chứng thực ở UBND xã có thẩm quyền. Người lập di chúc có thể yêu cầu chứng thực bản di chúc với nội dung đảm bảo tuân thủ quy định tại Điều 631 Bộ luật dân sự 2015 và trình tự thủ tục tuân theo quy định về thủ tục lập di chúc tại UBND xã.

>>> Xem thêm: Bản mẫu di chúc

Các trường hợp lập di chúc bằng văn bản có giá trị như di chúc được công chứng hoặc chứng thực được quy định rõ tại Điều 638 Bộ luật dân sự năm 2015. Theo đó di chúc bằng văn bản có giá trị như di chúc được công chứng hoặc chứng thực là các di chúc như sau:

  • Di chúc của quân nhân tại ngũ có xác nhận của thủ trưởng đơn vị từ cấp đại đội trở lên, nếu quân nhân không thể yêu cầu công chứng hoặc chứng thực.
  • Di chúc của người đang đi trên tàu biển, máy bay có xác nhận của người chỉ huy phương tiện đó.
  • Di chúc của người đang điều trị tại bệnh viện, cơ sở chữa bệnh, điều dưỡng khác có xác nhận của người phụ trách bệnh viện, cơ sở đó.
  • Di chúc của người đang làm công việc khảo sát, thăm dò, nghiên cứu ở vùng rừng núi, hải đảo có xác nhận của người phụ trách đơn vị.
  • Di chúc của công dân Việt Nam đang ở nước ngoài có chứng nhận của cơ quan lãnh sự, đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước đó.
  • Di chúc của người đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành hình phạt tù, người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh có xác nhận của người phụ trách cơ sở đó.

b. Lập di chúc miệng:

Chỉ được phép lập di chúc miệng trong trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.

Lưu ý: Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

7. Lập di chúc hợp pháp cần những giấy tờ gì

Pháp luật không có quy định về những giấy tờ bắt buộc phải có khi lập di chúc. Do đó, tùy vào việc di chúc được lập ở đâu ở phòng công chứng, ở UBND xã, ở nhà…..người chứng nhận di chúc sẽ yêu cầu các loại giấy tờ khác nhau. Nhưng về cơ bản những giấy tờ cần phải có khi lập di chúc đó là các giấy tờ về nhân thân (CMND, CCCD, sổ hộ khẩu…), giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản….

Dịch vụ lập di chúc
Dịch vụ lập di chúc hợp pháp được đông đảo người dân quan tâm. – ảnh minh hoạ: sưu tầm

8. Thủ tục lập di chúc như thế nào ?

a. Thủ tục lập di chúc có người làm chứng

Theo quy định tại Điều 634 Bộ luật dân sự năm 2015 thì Di chúc có người làm chứng phải được lập thành văn bản. Trường hợp người lập di chúc không tự mình viết bản di chúc thì có thể tự mình đánh máy hoặc nhờ người khác viết hoặc đánh máy bản di chúc, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng.Nội dung của di chúc phải tuân theo quy định Điều 631 Bộ luật dân sự.

Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.

Điều kiện của người làm chứng được quy định tại Điều 632 Bộ luật dân sự. Cụ thể người làm chứng không được là:

  • Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
  • Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.
  • Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

>>> Xem thêm: Làm chứng di chúc

b. Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng phải tuân thủ quy định tại Điều 636 Bộ luật dân sự 2015. Cụ thể:

  • Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên. Công chứng viên phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên ký vào bản di chúc.
  • Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên. Công chứng viên chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.

c. Thủ tục lập di chúc tại nhà

Di chúc cũng có thể được lập tại nhà, tuy nhiên cần tuân thủ quy định tại Điều 639, Điều 636 Bộ luật dân sự năm 2015. Cụ thể:

  •  Người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng viên tới chỗ ở của mình để lập di chúc.
  • Thủ tục lập di chúc tại chỗ ở được tiến hành như thủ tục lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định tại Điều 636 của Bộ luật dân sự năm 2015.

Ngoài ra, thủ tục lập di chúc tại nhà cũng cần tuân thủ quy định tại Điều 44 Luật công chứng năm 2014. Theo đó, việc công chứng phải được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng. Việc công chứng có thể được thực hiện ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng trong trường hợp người yêu cầu công chứng là người già yếu, không thể đi lại được, người đang bị tạm giữ, tạm giam, đang thi hành án phạt tù hoặc có lý do chính đáng khác không thể đến trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng.

Như vậy, việc lập di chúc tại nhà có thể được thực hiện trong trường hợp người lập di chúc là người già yếu, không thể đi lại được hoặc có lý do chính đáng khác không thể đến tổ chức hành nghề công chứng.

d. Thủ tục lập di chúc tại UBND xã

Đối với việc lập di chúc tại UBND xã thì thủ tục cũng tương tự như thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng. Tuy nhiên, thay vì là công chứng viên chứng nhận bản di chúc thì đối với di chúc được lập tại UBND xã thì  Người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ chứng nhận bản di chúc. Cụ thể là:

  • Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc.
  • Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.

e. Thủ tục lập di chúc miệng

Di chúc miệng chỉ được lập khi tính mạng một người đang bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Ví dụ: Người mong muốn lập di chúc đang bị tai nạn

Để lập di chúc miệng hợp pháp việc lập di chúc phải đáp ứng điều kiện sau:

  • Việc thể hiện ý chí định đoạt tài sản của người lập di chúc cần thể hiện trước mặt hai người làm chứng
  • Hai người làm chứng ghi chép lại ý chí của người lập di chúc và cùng ký tên hoặc điểm chỉ vào bản di chúc đó
  • Sau 05 ngày làm việc kể từ ngày lập di chúc, thì di chúc cần được công chứng viên hoặc chủ thể có thẩm quyền khác chứng thực xác nhận chữ ký và điểm chỉ của người làm chứng

9. Có thể lưu giữ di chúc ở đâu ?

Căn cứ Điều 641 Bộ luật dân sự năm 2015 thì người lập di chúc có thể yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng lưu giữ hoặc gửi người khác giữ bản di chúc. Trường hợp tổ chức hành nghề công chứng lưu giữ bản di chúc thì phải bảo quản, giữ gìn theo quy định của Bộ luật dân sự và pháp luật về công chứng.

Nghĩa vụ của những người giữ di chúc:

  • Giữ bí mật nội dung di chúc;
  • Giữ gìn, bảo quản bản di chúc; nếu bản di chúc bị thất lạc, hư hại thì phải báo ngay cho người lập di chúc;
  • Giao lại bản di chúc cho người thừa kế hoặc người có thẩm quyền công bố di chúc, khi người lập di chúc chết. Việc giao lại bản di chúc phải được lập thành văn bản, có chữ ký của người giao, người nhận và trước sự có mặt của ít nhất hai người làm chứng.

10. Di chúc thất lạc thì xử lý thế nào ?

Kể từ thời điểm mở thừa kế, nếu bản di chúc bị thất lạc đến mức không thể hiện được đầy đủ ý chí của người lập di chúc và cũng không có bằng chứng nào chứng minh được ý nguyện đích thực của người lập di chúc thì coi như không có di chúc và áp dụng các quy định về thừa kế theo pháp luật. (Căn cứ Điều 642 Bộ luật dân sự 2015)

11. Di chúc có hiệu lực khi nào ?

Căn cứ Điều 643 Bộ Luật dân sự 2015 thì di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế. Điều 611 cũng quy định thời điểm mở thừa kế là thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. 

12. Có thể thay đổi di chúc không ?

Di chúc đã lập có thể thay đổi và người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào. Trường hợp người lập di chúc bổ sung di chúc thì di chúc đã lập và phần bổ sung có hiệu lực pháp luật như nhau; nếu một phần của di chúc đã lập và phần bổ sung mâu thuẫn nhau thì chỉ phần bổ sung có hiệu lực pháp luật.

>>> Xem thêm: Thay đổi di chúc

13. Có thể huỷ di chúc không ?

Pháp luật dân sự có quy định tại Điều 640 Bộ luật dân sự 2015 về việc Người đã lập di chúc có quyền hủy bỏ di chúc đã lập và thay thể bằng di chúc khác. Trong trường hợp này, di chúc mới sẽ có hiệu lực, di chúc trước sẽ bị hủy bỏ và không có hiệu lực.

14. Có nên lập di chúc chung vợ chồng ?

Bộ luật dân sự năm 2015 không có quy định vợ chồng có được lập di chúc chung hay không. Theo định nghĩa về Di chúc được quy định tại Điều 624 Bộ luật dân sự 2015 thì di chúc là ý chí của cá nhân chứ không bắt buộc là ý chí của một cá nhân, do đó luật không cấm việc lập di chúc chung của vợ chồng. Do đó, di chúc chung vẫn có hiệu lực khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên theo quy định về thời điểm mở thừa kế tại Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015 thì thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trong trường hợp, vợ chồng  lập di chúc chung mà vợ hoặc chồng chết trước thì phần di chúc của người chết trước sẽ phát sinh hiệu lực. Khi đó, vợ hoặc chồng- người còn sống chỉ có thể sửa đổi, bổ sung di chúc liên quan đến phần tài sản của mình mà không có quyền thay đổi nội dung di chúc liên quan đến phần di sản người đã chết trước.

Do đó, để có thể đảm bảo được tính khách quan và dễ dàng cho những người được hưởng di sản thừa kế thì vợ chồng nên suy nghĩ, tính toán kỹ lưỡng trước khi quyết định lập di chúc chung.

>>> Xem thêm: Di chúc chung vợ chồng

15. Khi lập di chúc, cần lưu ý những trường hợp thừa kế đặc biệt

Mặc dù di chúc là văn bản thể hiện ý chí, quyền của người trước khi chết được định đoạt tài sản của mình những người thừa kế nào nhưng pháp luật cũng có quy định hạn chế ý chí, quyền của người lập di chúc. Cụ thể tại Điều 644 đã quy định về những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

Theo đó, những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật hoặc trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó; trừ trường hợp họ từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 Bộ luật dân sự 2015 hoặc họ là người những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật dân sự 2015.

>>> Xem thêm: Những trường hợp thừa kế không phụ thuộc vào di chúc

16. Khi lập di chúc, cần lưu ý việc phân chia di sản thừa kế theo di chúc

Khi lập di chúc cần lưu ý việc phân chia di sản thừa kế theo di chúc như sau:

  • Lưu ý về tài sản của mình để định đoạt, phân chia trong di chúc. Theo đó tài sản bao gồm tài sản riêng, phần tài sản của trong tài sản chung với người khác.
  • Lưu ý về những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại Điều 621 Bộ luật dân sự năm 2015. Tuy nhiên, những người này vẫn được hưởng di sản, nếu người để lại di sản đã biết hành vi của những người đó, nhưng vẫn cho họ hưởng di sản theo di chúc.
  • Lưu ý về trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản mà mình sẽ để lại.

>>> Xem thêm: Phân chia di sản thừa kế theo di chúc

17. Dịch vụ tư vấn lập di chúc của Công ty Luật Thái An

a. Nội dung dịch vụ lập di chúc:

Luật sư Thái An sẽ thực hiện các công việc sau:

  • Tư vấn điều kiện của người lập di chúc
  • Tư vấn quyền của người lập di chúc
  • Tư vấn điều kiện để di chúc hợp pháp
  • Tư vấn nội dung di chúc
  • Tư vấn thủ tục lập di chúc
  • Tư vấn hồ sơ thực hiện công chứng, chứng thực di chúc
  • Tư vấn hình thức di chúc
  • Soạn thảo, lưu giữ di chúc

b. Phí dịch vụ lập di chúc:

Chi phí dịch vụ lập di chúc là 3.500.000 đ nếu thực hiện tại văn phòng Công ty Luật Thái An.

Trường hợp khách hàng yêu cầu dịch vụ lập di chúc tại nhà thì chúng tôi có thể cử luật sư theo yêu cầu. Chi phí đi lại tại các quận nội thành Hà Nội là 1.000.000 đ, các huyện ngoại thành Hà Nội là 1.500.000 đ, đối với các tỉnh lân cận chi phí sẽ báo khi có yêu cầu.

c. Năm lý do bạn nên sử dụng dịch vụ lập di chúc của Luật Thái An

  • Được tư vấn miễn phí các quy định pháp luật liên quan đến thừa kế
  • Được các chuyên viên, luật sư có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực thừa kế tư vấn nhiệt tình, chu đáo, kỹ càng
  • Việc lập di chúc của khách hàng được thực hiện nhanh chóng, chính xác, hợp pháp, tránh những tranh chấp không đáng có sau này
  • Chi phí dịch vụ hợp lý, mang tính chất cạnh tranh
  • Thông tin khách hàng cung cấp được bảo mật tuyệt đối

 


THÔNG TIN LIÊN QUAN