Quyền bề mặt – Những quy định mới nhất cần biết
Quyền bề mặt là một trong những quyền mới được ghi nhận trong luật dân sự Việt Nam. Để quyền này phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần có sự hiểu biết nhất định. Bài viết dưới đây Công ty Luật Thái An xin gửi đến Quý bạn đọc,tổng hợp các quy định của pháp luật mới nhất về quyền bề mặt.
1. Quyền bề mặt, căn cứ xác lập quyền bề mặt là gì?
Căn cứ Điều 267 Bộ luật Dân sự 2015, thì quyền bề mặt là quyền của một chủ thể đối với mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất mà quyền sử dụng đất đó thuộc về chủ thể khác.
Quyền bề mặt được xác lập theo quy định của luật, theo thỏa thuận hoặc theo di chúc.
2. Nội dung của quyền bề mặt
Nội dung của quyền bề mặt được quy định tại Điều 271 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:
- Thứ nhất: Chủ thể quyền bề mặt có quyền khai thác, sử dụng đối với mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất thuộc quyền sử dụng đất của người khác để xây dựng công trình, trồng cây, canh tác nhưng không được trái với quy định của Bộ luật dân sự, pháp luật về đất đai, xây dựng, quy hoạch, tài nguyên, khoáng sản và quy định khác của pháp luật có liên quan.
- Thứ hai: Chủ thể quyền bề mặt có quyền sở hữu đối với tài sản được tạo lập theo quy định tại nội dung thứ nhất.
- Thứ ba: Trường hợp quyền bề mặt được chuyển giao một phần hoặc toàn bộ thì chủ thể nhận chuyển giao được kế thừa quyền theo điều kiện và trong phạm vi tương ứng với phần quyền được chuyển giao.
3. Quyền bề mặt có hiệu lực kể từ thời điểm nào?
Điều 269 Bộ luật dân sự 2015 quy định quyền bề mặt có hiệu lực từ thời điểm chủ thể có quyền sử dụng đất chuyển giao mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất cho chủ thể có quyền bề mặt, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật liên quan có quy định khác.
Quyền bề mặt có hiệu lực đối với mọi cá nhân, pháp nhân, trừ trường hợp luật liên quan có quy định khác.
4. Thời hạn của quyền bề mặt
Theo quy định tại Điều 270 Bộ luật dân sự 2015 thì thời hạn của quyền bề mặt được xác định theo quy định của luật, theo thỏa thuận hoặc di chúc nhưng không vượt quá thời hạn của quyền sử dụng đất.
Trường hợp thỏa thuận hoặc di chúc không xác định thời hạn của quyền bề mặt thì mỗi bên có quyền chấm dứt quyền này bất cứ lúc nào nhưng phải thông báo bằng văn bản cho bên kia biết trước ít nhất là 06 tháng.
>>> Xem thêm: Lập di chúc: Tất cả những điều cần biết
5. Quyền bề mặt được chấm dứt trong trường hợp nào?
Quyền bề mặt chấm dứt trong trường hợp quy định tại Điều 272 Bộ luật dân sự 2015. Cụ thể là các trường hợp sau đây:
- Thời hạn hưởng quyền bề mặt đã hết.
- Chủ thể có quyền bề mặt và chủ thể có quyền sử dụng đất là một.
- Chủ thể có quyền bề mặt từ bỏ quyền của mình.
- Quyền sử dụng đất có quyền bề mặt bị thu hồi theo quy định của Luật đất đai.
- Theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của luật.
6. Sau khi quyền bề mặt chấm dứt tài sản được xử lý như thế nào?
Khi quyền bề mặt chấm dứt, tài sản sẽ được xử lý như sau:
- Chủ thể quyền bề mặt phải trả lại mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất cho chủ thể có quyền sử dụng đất theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.
- Chủ thể quyền bề mặt phải xử lý tài sản thuộc sở hữu của mình trước khi quyền bề mặt chấm dứt, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
- Trường hợp chủ thể quyền bề mặt không xử lý tài sản trước khi quyền bề mặt chấm dứt thì quyền sở hữu tài sản đó thuộc về chủ thể có quyền sử dụng đất kể từ thời điểm quyền bề mặt chấm dứt, trừ trường hợp chủ thể có quyền sử dụng đất không nhận tài sản đó.
- Trường hợp chủ thể có quyền sử dụng đất không nhận tài sản mà phải xử lý tài sản thì chủ thể có quyền bề mặt phải thanh toán chi phí xử lý tài sản.
7. Quyền bề mặt và quyền hưởng dụng có điểm gì khác nhau?
7.1 Điểm giống nhau
- Về căn cứ xác lập: Cả quyền hưởng dụng và quyền bề mặt đều được xác định theo quy định của luật, theo thỏa thuận hoặc theo di chúc.
- Về hiệu lực: Quyền hưởng dụng và quyền bề mặt có hiệu lực đối với mọi cá nhân, pháp nhân, trừ trường hợp luật liên quan có quy định khác.
- Về chấm dứt quyền: Quyền hưởng dụng và quyền bề mặt đều chấm dứt trong trường hợp khi thời hạn đã hết, chủ thể có quyền hưởng dụng và quyền bề mặt từ bỏ quyền của mình, theo sự thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật.
7.2 Điểm khác nhau
| Tiêu chí | Quyền bề mặt | Quyền hưởng dụng |
| Căn cứ pháp lý | Từ Điều 267 đến Điều 273 Bộ luật dân sự 2015 | Từ Điều 257 đến Điều 266 Bộ luật dân sự 2015 |
| Khái niệm | Là quyền của một chủ thể đối với mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất mà quyền sử dụng đất đó thuộc về chủ thể khác. | Là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định. |
| Về hiệu lực | Có hiệu lực từ thời điểm chủ thể có quyền sử dụng đất chuyển giao mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất cho chủ thể có quyền bề mặt, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật liên quan có quy định khác. | Có hiệu lực từ thời điểm nhận chuyển giao tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật liên quan có quy định khác. |
| Về thời hạn | Được xác định theo quy định của luật, theo thỏa thuận hoặc di chúc nhưng không vượt quá thời hạn của quyền sử dụng đất. | Do các bên thỏa thuận hoặc do luật quy định nhưng tối đa đến hết cuộc đời của người hưởng dụng đầu tiên nếu người hưởng dụng là cá nhân và đến khi pháp nhân chấm dứt tồn tại nhưng tối đa 30 năm nếu người hưởng dụng đầu tiên là pháp nhân. |
| Về chấm dứt quyền (các tiêu chí khác nhau) | Quyền bề mặt chấm dứt khi: – Quyền sử dụng đất có quyền bề mặt bị thu hồi theo quy định của Luật đất đai. | Quyền hưởng dụng chấm dứt khi: – Tài sản là đối tượng của quyền hưởng dụng không còn. – Theo quyết định của Tòa án.
|
| Về xử lý tài sản khi chấm dứt quyền | Việc xử lý tài sản sau khi quyền bề mặt chấm dứt là rất phức tạp và tốn kém về thời gian, vật chất. Trả lại mặt đất, mặt nước, khoảng không trên mặt đất và lòng đất một cách nguyên vẹn như ban đầu. | Quyền hưởng dụng cũng đặt ra vấn đề trả lại tài sản cho chủ sở hữu do người hưởng dụng không phải là chủ sở hữu của tài sản đó. Tài sản trả lại có thể là bất động sản hoặc động sản. Đồng thời việc trả lại có yêu cầu về tình trạng ban đầu của tài sản hay không thì pháp luật chưa có quy định cụ thể. Nhưng với bản chất của quyền hưởng dụng, chắc chắn hiện trạng của tài sản là đối tượng của quyền hưởng dụng sẽ phải được giữ nguyên giống như trạng thái ban đầu chủ thể quyền hưởng dụng tiếp nhận từ chủ sở hữu. |
8. Dịch vụ tư vấn pháp luật dân sự của Công ty Luật Thái An
Việc xác lập và thực hiện quyền bề mặt đúng quy định không chỉ đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan mà còn góp phần ổn định quan hệ dân sự, đặc biệt trong các hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản và khai thác tài sản.
Tuy nhiên, trên thực tế, không ít cá nhân, doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc hiểu rõ phạm vi của quyền bề mặt, cách thức thiết lập hợp đồng, xác định thời hạn, cũng như giải quyết tranh chấp phát sinh từ việc chấm dứt quyền này. Đây là lĩnh vực có tính chất pháp lý cao, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả luật dân sự lẫn luật đất đai.
Công ty Luật Thái An tự hào là một trong những đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, với nhiều năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực dân sự và bất động sản. Chúng tôi cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện liên quan đến quyền bề mặt, bao gồm:
Tư vấn chuyên sâu về điều kiện, phạm vi và giới hạn của quyền bề mặt theo quy định của Bộ luật Dân sự và các văn bản liên quan;
Soạn thảo và rà soát hợp đồng thiết lập quyền bề mặt, đảm bảo chặt chẽ về mặt pháp lý và quyền lợi của khách hàng;
Hỗ trợ đăng ký quyền bề mặt tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền (nếu cần);
Tư vấn và đại diện giải quyết tranh chấp phát sinh kể cả tại Tòa án hoặc trọng tài;
Tư vấn kết hợp quyền bề mặt trong các giao dịch chuyển nhượng, góp vốn, thuê – cho thuê tài sản…
- ….
Đừng để rủi ro pháp lý ảnh hưởng đến quyền lợi của bạn – Hãy liên hệ với Công ty Luật Thái An ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết!
• Thành viên Đoàn Luật sư TP. Hà Nội và Liên đoàn Luật sư Việt Nam
• Cử nhân luật Đại học Luật Hà Nội
• Lĩnh vực hành nghề chính:
* Tư vấn pháp luật: Doanh nghiệp, Đầu tư, Xây dựng, Thương mại, Lao động, Dân sự, Hình sự, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
* Tố tụng và giải quyết tranh chấp: Kinh doanh thương mại, Đầu tư, Xây dựng, Lao động, Bảo hiểm, Dân sự, Hình sự, Hành chính, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
- Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan - 31/10/2022
- Đơn đề nghị giải quyết tranh chấp đất đai - 19/03/2022
- Cẩn trọng khi ký hợp đồng vay? - 31/10/2021