Đại diện theo ủy quyền trong Bộ luật Dân sự 2015: Những điều cần lưu ý

Khi cá nhân hoặc tổ chức không thể trực tiếp thực hiện các giao dịch dân sự, họ có thể uỷ quyền cho người khác thay mặt mình thực hiện. Đại diện theo ủy quyền là một trong những hình thức đại diện phổ biến, được quy định cụ thể bởi luật dân sự. Vậy đại diện theo ủy quyền là thế nào, phạm vi, thời hạn đại diện theo ủy quyền là bao lâu, hậu quả pháp lý của đại diện theo ủy quyền là gì, hãy theo dõi bài viết dưới đây của Luật Thái An để biết thông tin chi tiết.

1. Đại diện theo ủy quyền là gì?

Đại diện theo ủy quyền thực hiện thông qua hình thức đó là Hợp đồng ủy quyền hoặc Giấy ủy quyền hoặc Quyết định ủy quyền.

  • Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.
  • Các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân có thể thỏa thuận cử cá nhân, pháp nhân khác đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản chung của các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân.
  • Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.

(theo Điều 138 Bộ luật dân sự 2015)

Lưu ý: Đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng. Trường hợp cha, mẹ, người thân thích khác yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng trong tình trạng tính mạng, sức khỏe, tinh thần không đảm bảo và là nạn nhân của bạo lực gia đình thì cha, mẹ, người thân thích có thể làm người đại diện cho họ.

>>>Xem thêm: Có được ủy quyền ly hôn không?

2. Những trường hợp không được làm người đại diện theo ủy quyền

Tại Điều 87 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định những người sau đây không được làm người đại diện theo uỷ quyền trong vụ án dân sự:

  • Nếu họ cũng là đương sự trong cùng một vụ án với người được đại diện mà quyền và lợi ích hợp pháp của họ đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện;
  • Nếu họ đang là người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự cho một đương sự khác mà quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đó đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện trong cùng một vụ án.

Lưu ý: Cán bộ, công chức trong các cơ quan Tòa án, Kiểm sát, Công an không được làm người đại diện trong tố tụng dân sự, trừ trường hợp họ tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện cho cơ quan của họ hoặc với tư cách là người đại diện theo pháp luật.

3. Phạm vi đại diện theo ủy quyền

Căn cứ quy định tại Điều 141 Bộ luật dân sự 2015 thì người đại diện theo ủy quyền thực hiện giao dịch dân sự trong phạm vi được ủy quyền với nội dung ủy quyền đã thỏa thuận. Nếu không xác định được phạm vi ủy quyền thì người đại diện theo pháp luật có quyền xác lập, thực hiện mọi giao dịch dân sự vì lợi ích của người được đại diện. Người đại diện phải thông báo cho bên giao dịch biết về phạm vi đại diện của mình.

Một cá nhân, pháp nhân có thể đại diện cho nhiều cá nhân hoặc pháp nhân khác nhau nhưng không được nhân danh người được đại diện để xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với chính mình hoặc với bên thứ ba mà mình cũng là người đại diện của người đó, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Người đại diện phải thông báo cho bên giao dịch biết về phạm vi đại diện của mình.

4. Thời hạn đại diện theo ủy quyền là bao lâu?

Căn cứ Điều 140 Bộ luật dân sự 2015 thì thời hạn đại diện theo ủy quyền được xác định theo văn bản ủy quyền. Trường hợp không xác định được thời hạn đại diện theo văn bản ủy quyền thì thời hạn đại diện được xác định như sau:

  • Nếu quyền đại diện được xác định theo giao dịch dân sự cụ thể thì thời hạn đại diện được tính đến thời điểm chấm dứt giao dịch dân sự đó;
  • Nếu quyền đại diện không được xác định với giao dịch dân sự cụ thể thì thời hạn đại diện là 01 năm, kể từ thời điểm phát sinh quyền đại diện.

>>>Xem thêm: Hợp đồng uỷ quyền theo Pháp luật Việt Nam

5. Quyền và nghĩa vụ của người ủy quyền và người đại diện theo ủy quyền 

5.1. Quyền và nghĩa vụ của người ủy quyền

Người ủy quyền sẽ có những quyền và nghĩa vụ như:

  • Yêu cầu bên được ủy quyền thông báo đầy đủ về việc thực hiện công việc ủy quyền;
  • Yêu cầu bên được ủy quyền giao lại tài sản, lợi ích thu được từ việc thực hiện công việc ủy quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác;
  • Được bồi thường thiệt hại, nếu bên được ủy quyền vi phạm nghĩa vụ
  • Cung cấp thông tin, tài liệu và phương tiện cần thiết để bên được ủy quyền thực hiện công việc.
  • Chịu trách nhiệm về cam kết do bên được ủy quyền thực hiện trong phạm vi ủy quyền.
  • Thanh toán chi phí hợp lý mà bên được ủy quyền đã bỏ ra để thực hiện công việc được ủy quyền; trả thù lao cho bên được ủy quyền, nếu có thỏa thuận về việc trả thù lao.

5.2. Quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo ủy quyền

Người đại diện theo ủy quyền sẽ có những quyền và nghĩa vụ như:

  • Yêu cầu bên ủy quyền cung cấp thông tin, tài liệu và phương tiện cần thiết để thực hiện công việc ủy quyền.
  • Được thanh toán chi phí hợp lý mà mình đã bỏ ra để thực hiện công việc ủy quyền; hưởng thù lao, nếu có thỏa thuận
  • Thực hiện công việc theo ủy quyền và báo cho bên ủy quyền về việc thực hiện công việc đó.
  • Báo cho người thứ ba trong quan hệ thực hiện ủy quyền về thời hạn, phạm vi ủy quyền và việc sửa đổi, bổ sung phạm vi ủy quyền.
  • Bảo quản, giữ gìn tài liệu và phương tiện được giao để thực hiện việc ủy quyền.
  • Giữ bí mật thông tin mà mình biết được trong khi thực hiện việc ủy quyền.
  • Giao lại cho bên ủy quyền tài sản đã nhận và những lợi ích thu được trong khi thực hiện việc ủy quyền theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.
  • Bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ.

6. Đại diện theo ủy quyền chấm dứt khi nào? 

Đại diện theo ủy quyền chấm dứt trong trường hợp quy định tại Khoản 3 Điều 140 Bộ luật dân sự 2015, cụ thể đại diện theo ủy quyền sẽ chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

  • Theo thỏa thuận;
  • Thời hạn ủy quyền đã hết;
  • Công việc được ủy quyền đã hoàn thành;
  • Người được đại diện hoặc người đại diện đơn phương chấm dứt thực hiện việc ủy quyền;
  • Người được đại diện, người đại diện là cá nhân chết; người được đại diện, người đại diện là pháp nhân chấm dứt tồn tại;
  • Người đại diện không còn đủ điều kiện mà pháp luật quy định như phải có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập, thực hiện.
  • Căn cứ khác làm cho việc đại diện không thể thực hiện được.

7. Hậu quả pháp lý của hành vi đại diện theo ủy quyền

Theo quy định tại Điều 139 Bộ luật dân sự 2015 thì hậu quả pháp lý của hành vi đại diện theo ủy quyền được quy định như sau:

  • Giao dịch dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện với người thứ ba phù hợp với phạm vi đại diện làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện.
  • Người đại diện có quyền xác lập, thực hiện hành vi cần thiết để đạt được mục đích của việc đại diện.
  • Trường hợp người đại diện biết hoặc phải biết việc xác lập hành vi đại diện là do bị nhầm lẫn, bị lừa dối, bị đe dọa, cưỡng ép mà vẫn xác lập, thực hiện hành vi thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ trường hợp người được đại diện biết hoặc phải biết về việc này mà không phản đối.
Đại diện theo ủy quyền
Cần lưu ý những trường hợp các giao dịch vô hiệu do đại diện theo ủy quyền trái pháp luật. ảnh minh hoạ: Luật Thái An

8. Giao dịch dân sự do người đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện vượt quá phạm vi đại diện

Căn cứ Điều 143 Bộ luật dân sự 2015 thì giao dịch dân sự do người đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện vượt quá phạm vi đại diện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của người được đại diện đối với phần giao dịch được thực hiện vượt quá phạm vi đại diện, trừ một trong các trường hợp sau đây:

  • Người được đại diện đồng ý;
  • Người được đại diện biết mà không phản đối trong một thời hạn hợp lý;
  • Người được đại diện có lỗi dẫn đến việc người đã giao dịch không biết hoặc không thể biết về việc người đã xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với mình vượt quá phạm vi đại diện.

Trường hợp giao dịch dân sự do người đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện vượt quá phạm vi đại diện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của người được đại diện đối với phần giao dịch được xác lập, thực hiện vượt quá phạm vi đại diện thì người đại diện phải thực hiện nghĩa vụ đối với người đã giao dịch với mình về phần giao dịch vượt quá phạm vi đại diện, trừ trường hợp người đã giao dịch biết hoặc phải biết về việc vượt quá phạm vi đại diện mà vẫn giao dịch.

Người đã giao dịch với người đại diện theo ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự đối với phần vượt quá phạm vi đại diện hoặc toàn bộ giao dịch dân sự và yêu cầu bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp người đó biết hoặc phải biết về việc vượt quá phạm vi đại diện mà vẫn giao dịch hoặc trường hợp Người được đại diện đồng ý.

Trường hợp người đại diện và người giao dịch với người đại diện cố ý xác lập, thực hiện giao dịch dân sự vượt quá phạm vi đại diện mà gây thiệt hại cho người được đại diện thì phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại.

9. Giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện thì sẽ như thế nào?

Tại Điều 142 Bộ luật dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ một trong các trường hợp sau đây:

  • Người được đại diện đã công nhận giao dịch;
  • Người được đại diện biết mà không phản đối trong một thời hạn hợp lý;
  • Người được đại diện có lỗi dẫn đến việc người đã giao dịch không biết hoặc không thể biết về việc người đã xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với mình không có quyền đại diện.

– Trường hợp giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện thì người không có quyền đại diện vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đối với người đã giao dịch với mình, trừ trường hợp người đã giao dịch biết hoặc phải biết về việc không có quyền đại diện mà vẫn giao dịch.

– Người đã giao dịch với người không có quyền đại diện có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự đã xác lập và yêu cầu bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp người đó biết hoặc phải biết về việc không có quyền đại diện mà vẫn giao dịch hoặc trường hợp người được đại diện đã công nhận giao dịch.

– Trường hợp người không có quyền đại diện và người đã giao dịch cố ý xác lập, thực hiện giao dịch dân sự mà gây thiệt hại cho người được đại diện thì phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại.

10. Dịch vụ Tư vấn Pháp luật Dân sự của Luật Thái An

Luật Thái An cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật dân sự chuyên nghiệp, giúp khách hàng giải quyết các vấn đề liên quan đến các giao dịch dân sự, quyền và nghĩa vụ dân sự trong cuộc sống hàng ngày. Chúng tôi cam kết mang đến những giải pháp pháp lý chính xác, hợp pháp và bảo vệ quyền lợi tối đa cho khách hàng.

Đến với Luật Thái An, quý khách hàng sẽ được trải nghiệm dịch vụ pháp lý với những điểm nổi bật như:

  • Đội ngũ Luật sư Kinh nghiệm và Chuyên nghiệp: Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật dân sự, Luật Thái An luôn đảm bảo cung cấp những giải pháp pháp lý tối ưu và chính xác, giúp khách hàng giải quyết nhanh chóng các vấn đề pháp lý phức tạp.

  • Tư vấn tận tình, chi tiết: Chúng tôi luôn lắng nghe và hiểu rõ nhu cầu, mong muốn của khách hàng, từ đó đưa ra những lời khuyên pháp lý chính xác và phù hợp nhất với từng trường hợp cụ thể.

  • Cam kết bảo vệ quyền lợi tối đa: Luật Thái An luôn đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu. Chúng tôi sẽ đồng hành cùng bạn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đảm bảo sự công bằng trong mọi quan hệ dân sự.

  • Giải quyết tranh chấp hiệu quả: Khi gặp phải tranh chấp dân sự, chúng tôi sẽ giúp bạn tìm ra phương án giải quyết nhanh chóng, hiệu quả, từ thương lượng, hòa giải cho đến đại diện pháp lý tại tòa án nếu cần thiết.

  • Dịch vụ pháp lý toàn diện: Chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn về nhiều lĩnh vực dân sự khác nhau. Điều này giúp quý khách hàng có một giải pháp toàn diện cho mọi vấn đề pháp lý.

  • Chi phí hợp lý và minh bạch: Luật Thái An cam kết cung cấp dịch vụ pháp lý chất lượng với mức phí hợp lý, rõ ràng, không phát sinh chi phí ngoài ý muốn.

  • Uy tín và Đáng tin cậy: Với nhiều năm hoạt động trong ngành, Luật Thái An đã xây dựng được uy tín vững chắc và nhận được sự tin tưởng từ nhiều khách hàng cá nhân, tổ chức. Chúng tôi tự hào là đối tác pháp lý tin cậy của khách hàng trong việc giải quyết các vấn đề dân sự.

Còn chần chừ gì nữa, hãy đến ngay với Công ty Luật Thái An để được tư vấn và trải nghiệm dịch vụ uy tín, chất lượng!

Xem thêm: Dịch vụ Luật sư tranh tụng dân sự

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)