Quy định chung về giám hộ: Cơ sở bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
1. Khái niệm giám hộ
Theo quy định tại Điều 46 Bộ luật dân sự 2015 thì giám hộ là việc cá nhân, pháp nhân được luật quy định, được UBND xã cử, được Tòa án chỉ định hoặc được người được giám hộ lựa chọn để thực hiện việc chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho người được giám hộ ( người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi).
Lưu ý:
- Trường hợp giám hộ cho người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì phải được sự đồng ý của người đó nếu họ có năng lực thể hiện ý chí của mình tại thời điểm yêu cầu.
- Việc giám hộ phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về hộ tịch. Người giám hộ đương nhiên mà không đăng ký việc giám hộ thì vẫn phải thực hiện nghĩa vụ của người giám hộ.
2. Đối tượng được giám hộ
Quy định chung về giám hộ, cụ thể là quy định về đối tượng được giám hộ tại Điều 47 Bộ luật dân sự 2015 như sau người được giám hộ bao gồm:
- Người chưa thành niên không còn cha, mẹ hoặc không xác định được cha, mẹ;
- Người chưa thành niên có cha, mẹ nhưng cha, mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự; cha, mẹ đều có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; cha, mẹ đều bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; cha, mẹ đều bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con; cha, mẹ đều không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con và có yêu cầu người giám hộ;
- Người mất năng lực hành vi dân sự;
- Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Một người chỉ có thể được một người giám hộ, trừ trường hợp cha, mẹ cùng giám hộ cho con hoặc ông, bà cùng giám hộ cho cháu.
3. Người giám hộ
Cá nhân, pháp nhân có đủ điều kiện quy định tại Bộ luật dân sự được làm người giám hộ. Một cá nhân, pháp nhân có thể giám hộ cho nhiều người.
Trường hợp người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ lựa chọn người giám hộ cho mình thì khi họ ở tình trạng cần được giám hộ, cá nhân, pháp nhân được lựa chọn là người giám hộ nếu người này đồng ý. Việc lựa chọn người giám hộ phải được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực.
(Căn cứ quy định tại Điều 48 Bộ luật dân sự 2015)
Bộ Luật dân sự cũng quy định các điều kiện để trở thành người giám hộ, người giám hộ đương nhiên, cách thức lựa chọn người giám hộ, cử người giám hộ, quyền và nghĩa vụ của người giám hộ, thay đổi người giám hộ…. Chi tiết có tại bài viết NGƯỜI GIÁM HỘ
4. Chấm dứt việc giám hộ
a. Các trường hợp chấm dứt việc giám hộ
Việc giám hộ chấm dứt trong trường hợp sau đây:
- Người được giám hộ đã có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
- Người được giám hộ chết;
- Cha, mẹ của người được giám hộ là người chưa thành niên đã có đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình;
- Người được giám hộ được nhận làm con nuôi.
>>> Xem thêm: Người được giám hộ – Các vấn đề pháp lý cần biết
b. Thủ tục đăng ký chấm dứt việc giám hộ
Thẩm quyền giải quyết thủ tục chấm dứt việc giám hộ: Theo Điều 19 Luật hộ tịch 2014 thì thẩm quyền giải quyết thủ tục chấm dứt việc giám hộ là UBND xã nơi đã đăng ký giám hộ thực hiện đăng ký chấm dứt giám hộ.
Trình tự thủ tục:
- Người yêu cầu đăng ký chấm dứt giám hộ nộp tờ khai đăng ký chấm dứt giám hộ theo mẫu quy định và giấy tờ làm căn cứ chấm dứt giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự cho cơ quan có thẩm quyền.
- Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ, nếu thấy việc chấm dứt giám hộ đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật dân sự, công chức tư pháp – hộ tịch ghi việc chấm dứt giám hộ vào Sổ hộ tịch, cùng người đi đăng ký chấm dứt giám hộ ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch UBND xã cấp trích lục cho người yêu cầu.
c. Hậu quả chấm dứt việc giám hộ
- Trường hợp người được giám hộ đã có năng lực hành vi dân sự đầy đủ: Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày chấm dứt việc giám hộ, người giám hộ thanh toán tài sản với người được giám hộ, chuyển giao quyền, nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch dân sự vì lợi ích của người được giám hộ cho người được giám hộ.
- Trường hợp người được giám hộ chết: Trong thời hạn 03 tháng, kể từ ngày chấm dứt việc giám hộ, người giám hộ thanh toán tài sản với người thừa kế hoặc giao tài sản cho người quản lý di sản của người được giám hộ, chuyển giao quyền, nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch dân sự vì lợi ích của người được giám hộ cho người thừa kế của người được giám hộ; nếu hết thời hạn đó mà chưa xác định được người thừa kế thì người giám hộ tiếp tục quản lý tài sản của người được giám hộ cho đến khi tài sản được giải quyết theo quy định và thông báo cho UBND xã nơi cư trú của người được giám hộ.
- Trường hợp chấm dứt việc giám hộ do Cha, mẹ của người được giám hộ là người chưa thành niên đã có đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình hoặc người được giám hộ được nhận làm con nuôi: Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày chấm dứt việc giám hộ, người giám hộ thanh toán tài sản và chuyển giao quyền, nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch dân sự vì lợi ích của người được giám hộ cho cha, mẹ của người được giám hộ.
5. Tư vấn các quy định chung về giám hộ
Những quy định chung về giám hộ là cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được giám hộ. Việc thực hiện đúng đắn và đầy đủ các quy định về giám hộ sẽ góp phần xây dựng một xã hội công bằng, nơi mọi cá nhân, đặc biệt là những người yếu thế, được quan tâm và bảo vệ.
Hy vọng rằng, thông qua những quy định chung về giám hộ nêu trên, quý bạn đọc sẽ có những hiểu biết nhất định về việc giám hộ, trường hợp còn có bất kỳ thắc mắc nào hãy liên hệ với Công ty Luật Thái An chúng tôi. Luật Thái An nơi hội tụ đông đảo luật sư dày dặn kiến thức và kinh nghiệm thực tế luôn sẵn sàng tư vấn giải đáp tất cả các quy định về pháp luật dân sự nói chung, các quy định về giám hộ nói riêng . Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn giải đáp!
• Thành viên Đoàn Luật sư TP. Hà Nội và Liên đoàn Luật sư Việt Nam
• Cử nhân luật Đại học Luật Hà Nội
• Lĩnh vực hành nghề chính:
* Tư vấn pháp luật: Doanh nghiệp, Đầu tư, Xây dựng, Thương mại, Lao động, Dân sự, Hình sự, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
* Tố tụng và giải quyết tranh chấp: Kinh doanh thương mại, Đầu tư, Xây dựng, Lao động, Bảo hiểm, Dân sự, Hình sự, Hành chính, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
- Tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu. Trình tự, thủ tục mới nhất 2026 - 24/05/2026
- Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan - 31/10/2022
- Đơn đề nghị giải quyết tranh chấp đất đai - 19/03/2022