Pháp luật đấu thầu: toàn diện và cập nhật theo luật đấu thầu 2023
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, pháp luật đấu thầu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và công bằng trong việc lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Với việc ban hành Luật Đấu thầu năm 2023, hệ thống pháp luật liên quan đến hoạt động đấu thầu tại Việt Nam đã có nhiều thay đổi quan trọng, đáp ứng nhu cầu thực tiễn và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
1. Khái niệm và vai trò của luật đấu thầu trong hệ thống pháp luật Việt Nam
a. Đấu thầu là gì?
Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để thực hiện gói thầu cung cấp dịch vụ, hàng hóa, thi công xây dựng hoặc lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án đầu tư. Đây là một phần quan trọng trong công tác mua sắm công và đầu tư công.
Xem thêm:
b. Luật đấu thầu là gì?
Luật đấu thầu là hệ thống quy phạm pháp luật điều chỉnh toàn bộ quá trình đấu thầu – từ lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu, tổ chức đấu thầu, đánh giá hồ sơ, đến ký kết và thực hiện hợp đồng. Luật Đấu thầu 2023 được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 5, khóa XV, có hiệu lực từ ngày 01/01/2024, thay thế cho Luật Đấu thầu 2013.
c. Vai trò của luật đấu thầu
- Bảo đảm tính cạnh tranh, công khai, minh bạch và hiệu quả kinh tế
- Ngăn ngừa tham nhũng, lợi ích nhóm trong mua sắm công
- Tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp
- Hỗ trợ quản lý ngân sách Nhà nước hiệu quả, tiết kiệm
2. Phạm vi điều chỉnh của Luật đấu thầu
Luật đấu thầu 2023 áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động đấu thầu bao gồm:
- Hoạt động lựa chọn nhà thầu có sử dụng vốn ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, vốn từ nguồn thu hợp pháp theo quy định của pháp luật của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập để:
- Thực hiện dự án đầu tư, dự toán mua sắm của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức, cá nhân khác;
- Cung cấp sản phẩm, dịch vụ công; mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế; mua hàng dự trữ quốc gia, thuê bảo quản hàng dự trữ quốc gia, trừ hoạt động mua trực tiếp rộng rãi của mọi đối tượng theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia;
- Thực hiện các công việc khác phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật có liên quan;
- Hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện:
- Các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ;
- Gói thầu trang bị cơ sở vật chất – kỹ thuật, máy móc, thiết bị hỗ trợ phát triển khoa học và công nghệ từ quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp nhà nước;
- Hoạt động lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh gồm:
- Dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đất đai;
- Dự án đầu tư thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực;
3. Lựa chọn nhà thầu theo quy định của Luật đấu thầu
a. Các hình thức lựa chọn nhà thầu
Các hình thức lựa chọn nhà thầu bao gồm:
- Đấu thầu rộng rãi;
- Đấu thầu hạn chế;
- Chỉ định thầu;
- Chào hàng cạnh tranh;
- Mua sắm trực tiếp;
- Tự thực hiện;
- Tham gia thực hiện của cộng đồng;
- Đàm phán giá;
- Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.
Chi tiết có tại bài viết sau:
b. Các phương thức lựa chọn nhà thầu
Có 4 phương thức lựa chọn nhà thầu trong đấu thầu, đó là:
- Một giai đoạn một túi hồ sơ
- Một giai đoạn hai túi hồ sơ
- Hai giai đoạn một túi hồ sơ
- Hai giai đoạn hai túi hồ sơ
Chúng tôi sẽ trình bầy cụ thể trong bài viết sau:
c. Thủ tục lựa chọn nhà thầu
Lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu:
Căn cứ quy mô, tính chất công tác đấu thầu của dự án, chủ đầu tư hoặc cơ quan chuẩn bị dự án có thể trình người có thẩm quyền xem xét, quyết định việc tổ chức lập, phê duyệt kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu được lập đồng thời hoặc độc lập với báo cáo nghiên cứu khả thi và được phê duyệt sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi được phê duyệt.
Kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải có các nội dung sau:
- Tên gói thầu
- Giá gói thầu
- Nguồn vốn
- Hình thức và phương thức lựa chọn nhà thầu
- Thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu
- Loại hợp đồng
- Thời gian thực hiện gói thầu
- Tùy chọn mua thêm (nếu có)
- Giám sát hoạt động đấu thầu (nếu có).
Chi tiết có tại:
Thủ tục lựa chọn nhà thầu
Luật đấu thầu 2023 quy định thủ tục trong các trường hợp đấu thầu khác nhau, đó là:
- đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế
- chỉ định thầu
- chào hàng cạnh tranh
- mua sắm trực tiếp
- tự thực hiện
- lựa chọn tư vấn cá nhân
- gói thầu có sự tham gia thực hiện của cộng đồng
Chi tiết có tại:
4. Lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của Luật đấu thầu
Quy trình lựa chọn nhà đầu tư bao gồm các bước sau đây:
- Công bố dự án đầu tư kinh doanh;
- Chuẩn bị đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm: lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu;
- Tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm: mời thầu; phát hành, sửa đổi, làm rõ hồ sơ mời thầu; chuẩn bị, nộp, tiếp nhận, quản lý, sửa đổi, rút, thay thế hồ sơ dự thầu;
- Đánh giá hồ sơ dự thầu gồm: mở thầu; kiểm tra, đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu; đánh giá chi tiết hồ sơ dự thầu;
- Trình, thẩm định, phê duyệt, công khai kết quả lựa chọn nhà đầu tư; giải thích lý do nhà đầu tư không trúng thầu theo yêu cầu của nhà đầu tư (nếu có);
- Đàm phán, hoàn thiện, ký kết hợp đồng.
Chi tiết có tại:
5. Luật đấu thầu quy định về đánh giá hồ sơ dự thầu và xét duyệt trúng thầu
Luật đấu thầu quy định về cách đánh giá hồ sơ dự thầu và xét duyệt trúng thầu trong hai trường hợp là lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư:
a. Đánh giá hồ sơ dự thầu và xét duyệt trúng thầu trong lựa chọn nhà thầu
Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu và xét duyệt trúng thầu được quy định đối với từng loại gói thầu, đó là:
- cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp
- cung cấp dịch vụ tư vấn
Chi tiết có tại:
b. Đánh giá hồ sơ dự thầu và xét duyệt trúng thầu trong lựa chọn nhà đầu tư
Việc đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư được thực hiện trên cơ sở các tiêu chuẩn sau đây:
- Tiêu chuẩn đánh giá năng lực của nhà đầu tư về tài chính, khả năng thu xếp vốn, kinh nghiệm thực hiện các dự án đầu tư kinh doanh tương tự;
- Tiêu chuẩn đánh giá phương án đầu tư kinh doanh của nhà đầu tư, trong đó bao gồm các tiêu chuẩn về kỹ thuật, xã hội, môi trường;
- Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất, hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương.
Chi tiết có tại:
6. Luật đấu thầu quy định về hợp đồng với nhà thầu và nhà đầu tư
a. Hợp đồng với nhà thầu
Luật đấu thầu 2023 quy định các loại hợp đồng sau với nhà thầu:
- Hợp đồng trọn gói
- Hợp đồng theo đơn giá cố định
- Hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh
- Hợp đồng theo thời gian
- Hợp đồng theo chi phí cộng phí
- Hợp đồng theo kết quả đầu ra
- Hợp đồng theo tỷ lệ phần trăm
- Hợp đồng hỗn hợp
Ngoài ra còn có các quy định về hồ sơ hợp đồng với nhà thầu, ký kết, bảo đảm và thực hiện hợp đồng nhà thầu, chi tiết có tạ:
b. Hợp đồng với nhà đầu tư
Luật đấu thầu 2023 quy định chi tiết về hợp đồng dự án đầu tư kinh doanh với nhà đầu tư, gồm nội dung, hồ sơn, ký kết, thời hạn, bảo đảm, sửa đổi hợp đồng. Chi tiết có tại bài viết sau:
7. Chế tài xử lý vi phạm trong pháp luật đấu thầu
a. Các hành vi bị cấm
- Thông thầu, gian lận trong đấu thầu
- Làm sai lệch hồ sơ
- Tiết lộ thông tin không đúng quy định
- Gây cản trở quá trình đấu thầu
- …
b. Hình thức xử lý
- Phạt hành chính: theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn
- Truy cứu trách nhiệm hình sự: với hành vi gây hậu quả nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự
Chi tiết có tại: PHẠT VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐẤU THẤU
8. Xử lý khiếu nại trong đấu thầu
Khi thấy quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng, nhà thầu, nhà đầu tư, cơ quan, tổ chức được kiến nghị người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu xem xét lại các vấn đề trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư theo quy định tại các điều 90, 91 và 92 của Luật đấu thầu 2023.
Luật cũng quy định về điều kiện để khiếu nại được giải quyết, quy trình giải quyết khiếu nại – kiến nghị lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, thành phần, trách nhiệm và hoạt động của Hội đồng tư vấn giải quyết kiến nghị.
Chi tiết có tại bài viết:
Kiến nghị trong đấu thầu: Quy trình giải quyết theo Luật đấu thầu 2023
KẾT LUẬN
Pháp luật đấu thầu, đặc biệt là Luật Đấu thầu 2023, đã trở thành một công cụ pháp lý mạnh mẽ để đảm bảo sự minh bạch, công bằng và hiệu quả trong mua sắm công, đầu tư phát triển. Việc hiểu rõ các quy định của luật đấu thầu, luật doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn giúp cơ quan quản lý nhà nước nâng cao trách nhiệm, phòng ngừa rủi ro tham nhũng và lãng phí.
Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ và hội nhập quốc tế, pháp luật đấu thầu sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm phục vụ tốt hơn cho mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Lĩnh vực hành nghề chính:
* Tư vấn pháp luật: Doanh nghiệp, Đầu tư, Xây dựng, Thương mại, Lao động, Dân sự, Hình sự, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
* Tố tụng và giải quyết tranh chấp: Kinh doanh thương mại, Đầu tư, Xây dựng, Lao động, Bảo hiểm, Dân sự, Hình sự, Hành chính, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
- Vụ án ly hôn đơn phương giành quyền nuôi con - 04/06/2024
- LY HÔN VỚI CHỒNG ĐANG ĐI TÙ: THÀNH CÔNG BẤT CHẤP MỌI KHÓ KHĂN! - 04/06/2024
- Luật sư giúp khách hàng trong tranh chấp với Thẩm mỹ viện - 25/01/2024