Tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu. Trình tự, thủ tục mới nhất!

Trong thực tế, không ít trường hợp hợp đồng, giao dịch đã được công chứng nhưng sau đó phát sinh tranh chấp và một bên yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu. Điều này khiến nhiều người nhầm tưởng rằng cứ đã công chứng là “an toàn tuyệt đối”.

Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không mặc nhiên bảo vệ mọi văn bản công chứng nếu nội dung hoặc thủ tục có vi phạm. Việc tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu hoàn toàn có thể xảy ra khi có căn cứ pháp lý rõ ràng.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu vấn đề này trên cơ sở quy định hiện hành nhằm giúp bạn hiểu rõ quyền và phương án xử lý khi xảy ra tranh chấp.

Khi nào văn bản công chứng bị tuyên bố vô hiệu?

Theo khoản 4 Điều 2 Luật Công chứng 2024, văn bản công chứng là giao dịch bằng văn bản đã được công chứng theo quy định.

Căn cứ Điều 54 Luật Công chứng 2024 thì văn bản công chứng bị tuyên bố vô hiệu khi công chứng viên đã thực hiện việc công chứng, người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, tại Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 cũng có quy định giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau:

  • Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập
  • Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện
  • Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
  • Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.

Như vậy, một văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu khi người có quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng văn bản công chứng không đáp ứng được điều kiện nêu trên.

tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu
Tòa án có thể tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu – ảnh minh hoạ: Luật Thái An

Thẩm quyền giải quyết yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu thuộc cơ quan nào?

Căn cứ khoản 6 Điều 27, điểm m khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, nơi mà tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện việc công chứng đó đặt trụ sở.

Thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu như thế nào?

Về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu được quy định từ Điều 398, Điều 399, Điều 400 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, cụ thể như sau:

Công chứng viên đã thực hiện việc công chứng, người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật về công chứng

Kèm theo đơn yêu cầu, người yêu cầu phải gửi tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu là có căn cứ và hợp pháp.

Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu là 01 tháng, kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn yêu cầu; hết thời hạn này, Tòa án phải ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.

Sau khi thụ lý đơn yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu, Tòa án có thẩm quyền phải thông báo ngay cho tổ chức hành nghề công chứng, công chứng viên đã thực hiện việc công chứng, người yêu cầu công chứng, người có quyền, lợi ích liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền và Viện kiểm sát cùng cấp.

Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, nếu người yêu cầu rút đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định đình chỉ việc xét đơn yêu cầu.

Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày ra quyết định mở phiên họp, Tòa án phải mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.

Về quyết định tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Tòa án có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận đơn yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu.

Trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu. Trong quyết định này, Tòa án phải quyết định về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu theo quy định của pháp luật.

Nội dung đơn yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu gồm thông tin gì?

Căn cứ khoản 2 Điều 362 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đơn yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu phải có các nội dung chính sau đây:

  • Ngày, tháng, năm làm đơn;
  • Tên Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc dân sự;
  • Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của người yêu cầu;
  • Những vấn đề cụ thể yêu cầu Tòa án giải quyết và lý do, mục đích, căn cứ của việc yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự đó;
  • Tên, địa chỉ của những người có liên quan đến việc giải quyết việc dân sự đó (nếu có);
  • Các thông tin khác mà người yêu cầu xét thấy cần thiết cho việc giải quyết yêu cầu của mình;
  • Người yêu cầu là cá nhân phải ký tên hoặc điểm chỉ, nếu là cơ quan, tổ chức thì đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó phải ký tên và đóng dấu vào phần cuối đơn; trường hợp tổ chức yêu cầu là doanh nghiệp thì việc sử dụng con dấu được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp.

Hậu quả pháp lý của việc tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Việc tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu là một vấn đề pháp lý nghiêm trọng, kéo theo nhiều hệ lụy không chỉ đối với các bên tham gia giao dịch mà còn ảnh hưởng đến trật tự, an toàn pháp lý trong xã hội.

Hậu quả rõ ràng nhất là làm mất hiệu lực của giao dịch đã được công chứng. Điều này đồng nghĩa với việc quyền và nghĩa vụ của các bên phát sinh từ văn bản đó không còn được pháp luật công nhận. Ví dụ, trong các hợp đồng chuyển nhượng tài sản, nếu văn bản công chứng bị vô hiệu, việc chuyển giao quyền sở hữu có thể bị hủy bỏ, dẫn đến tranh chấp về tài sản. Các bên buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, gây tốn kém thời gian, chi phí và công sức.

Ngoài ra còn những hậu quả pháp lý khác như tranh chấp kéo dài, làm mất niềm tin của người dân vào công chứng và công chứng viên, gây cảm giác không an toàn khi tiến hành các giao dịch được công chứng.

Dịch vụ của Luật Thái An

Khi đối diện với nguy cơ mất tài sản hoặc tranh chấp phức tạp, việc tự mình xử lý yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu có thể tiềm ẩn rủi ro lớn. Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, Luật Thái An cung cấp các dịch vụ pháp lý tư vấn về việc thực hiện thủ tục theo quy định của pháp luật. Chúng tôi hỗ trợ khách hàng:

  • Tư vấn điều kiện, căn cứ pháp lý và đánh giá khả năng để yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu
  • Soạn thảo đơn yêu cầu và hồ sơ đầy đủ
  • Đại diện làm việc với Tòa án

Luật Thái An cam kết hỗ trợ tận tâm, đúng pháp luật và bảo mật tuyệt đối thông tin khách hàng.

Luật Thái An đồng hành cùng bạn như thể nào?

Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực tố tụng dân sự, Luật Thái An giúp khách hàng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng, đảm bảo đúng trình tự, thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.

Nguyễn Văn Thanh
Bài viết mới nhất của Nguyễn Văn Thanh (Xem tất cả)