Nợ xấu bao lâu thì bị kiện? Thời điểm, thủ tục và cách tránh bị khởi kiện

Nợ xấu bao lâu thì bị kiện là thắc mắc phố biến của nhiều cá nhân và doanh nghiệp khi chậm trả nợ ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng. Trên thực tế, ngân hàng có thể khởi kiện ngay khi người vay vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng tín dụng, dù khoản nợ mới quá hạn trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, thời điểm khởi kiện thực tế còn phụ thuộc vào chính sách xử lý nợ của từng ngân hàng, mức độ hợp tác của khách hàng và tình trạng khoản vay.

Bài viết dưới đây của Công ty Luật Thái An sẽ giúp bạn hiểu rõ:

  • Khi nào bị xếp vào nợ xấu
  • Nợ xấu bao lâu thì bị kiện
  • Quy trình ngân hàng khởi kiện đòi nợ
  • Thời hiệu khởi kiện
  • Cách hạn chế rủi ro pháp lý và tránh bị cưỡng chế tài sản.

1. Nợ xấu là gì? Khi nào bị xếp vào nợ xấu?

Để biết khi nào bị kiện, trước hết bạn cần xác định khoản nợ của mình đang nằm ở nhóm nào. Theo quy định tại Điều 10 Thông tư 31/2024/TT-NHNN, nợ được phân loại thành 5 nhóm dựa trên mức độ rủi ro:

  • Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn

  • Các khoản nợ đang trong hạn và được đánh giá có khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi.
  • Các khoản nợ bị quá hạn nhưng thời gian quá hạn dưới 10 ngày.

  • Nhóm 2: Nợ cần chú ý

  • Các khoản nợ quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày.
  • Các khoản nợ được điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu và hiện vẫn đang trong thời hạn thanh toán.

  • Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn

  • Các khoản nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày.
  • Các khoản nợ được gia hạn nợ lần đầu và vẫn đang trong hạn.
  • Các khoản nợ được miễn hoặc giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng chi trả.
  • Các khoản nợ vi phạm pháp luật, vi phạm thỏa thuận hoặc theo kết luận thanh tra phải thu hồi nhưng chưa thu hồi được trong thời gian dưới 30 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi.

  • Nhóm 4: Nợ nghi ngờ

  • Các khoản nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày.
  • Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu nhưng đã quá hạn đến 90 ngày.
  • Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai và vẫn đang trong hạn.
  • Các khoản nợ vi phạm pháp luật hoặc theo kết luận thanh tra phải thu hồi nhưng chưa thu hồi được trong khoảng thời gian từ 30 ngày đến 60 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi.

  • Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn

  • Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày.
  • Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu nhưng quá hạn từ 91 ngày trở lên; hoặc cơ cấu lại lần thứ hai bị quá hạn; hoặc cơ cấu lại từ lần thứ ba trở lên.
  • Các khoản nợ vi phạm pháp luật hoặc theo kết luận thanh tra phải thu hồi nhưng chưa thu hồi được trên 60 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi.
  • Các khoản nợ của khách hàng là tổ chức tín dụng đang bị kiểm soát đặc biệt hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang bị phong tỏa vốn và tài sản.

Căn cứ khoản 5 Điều 3 Thông tư 31/2024/TT-NHNN, nợ xấu (NPL) là nợ xấu đang hạch toán trong bảng cân đối kế toán (nợ xấu nội bảng), gồm nợ thuộc các nhóm 3, 4 và 5. Khi bạn rơi vào các nhóm này, thông tin tiêu cực sẽ được cập nhật lên hệ thống Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vay vốn sau này.

2. Nợ xấu bao lâu thì bị kiện?

Về mặt pháp lý, quyền khởi kiện của ngân hàng không phụ thuộc vào việc bạn nợ bao lâu, mà phụ thuộc vào sự vi phạm hợp đồng.

Như vậy, ngay từ ngày thứ 11 quá hạn (khi bắt đầu phát sinh nợ Nhóm 2), ngân hàng đã có thể khởi kiện vì bạn đã vi phạm điều khoản thanh toán trong Hợp đồng tín dụng. Tuy nhiên, trên thực tế, các ngân hàng thường thực hiện theo quy trình nội bộ để tối ưu hóa chi phí và thời gian:

  • Giai đoạn nhắc nợ (1 – 30 ngày): Ngân hàng sẽ: Gọi điện, nhắn tin nhắc nhở.
  • Giai đoạn cảnh báo (31 – 90 ngày): Gửi văn bản thông báo vi phạm, yêu cầu thanh toán toàn bộ dư nợ trước hạn.
  • Giai đoạn xử lý nợ (Trên 90 ngày): Đây là thời điểm khoản nợ chính thức trở thành nợ xấu (Nhóm 3). Ngân hàng sẽ chuyển hồ sơ sang bộ phận pháp chế hoặc thuê công ty thu hồi nợ chuyên nghiệp. Nếu khách hàng vẫn không có thiện chí thanh toán, ngân hàng sẽ nộp đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

    Nếu đang đối mặt với tranh chấp vay nợ hoặc bị ngân hàng khởi kiện, bạn có thể tham khảo thêm dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp hợp đồng của Luật Thái An để được hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

nợ xấu bao lâu thì bị kiện
  Nợ xấu bao lâu thì bị kiện – Ảnh minh họa: Luật Thái An

3. Ngân hàng khởi kiện như thế nào?

Khi quyết định khởi kiện, ngân hàng sẽ thực hiện các bước sau:

Bước 1: Nộp đơn khởi kiện

Hồ sơ thường bao gồm:

  • Hợp đồng tín dụng
  • Khế ước nhận nợ
  • Bảng kê dư nợ (gốc, lãi, lãi phạt)
  • Thông báo quá hạn
  • Chứng cứ nhắc nợ

Bước 2: Tòa án thụ lý vụ án

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ:

  • Tòa án ra thông báo thụ lý
  • Triệu tập các bên làm việc

Bước 3: Hòa giải

Tòa án sẽ tổ chức các buổi hòa giải để hai bên thỏa thuận phương án trả nợ. Nếu bạn đồng ý trả nợ và ngân hàng đồng ý giãn thời gian, Tòa án sẽ ra Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự. Quyết định này có giá trị như một bản án.

Bước 4: Xét xử

Nếu hòa giải không thành, vụ án sẽ được đưa ra xét xử.

Trong đa số trường hợp:

  • Ngân hàng có đầy đủ hồ sơ chứng minh khoản vay
  • Người vay thường phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo bản án

Ngoài tiền nợ, người vay còn có thể phải chịu:

  • Án phí
  • Lãi chậm trả
  • Chi phí thi hành án

Trong nhiều trường hợp, việc có luật sư tham gia từ sớm sẽ giúp người vay hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh.
Xem thêm dịch vụ luật sư dân sự.

Bước 5: Thi hành án

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, nếu bạn không tự nguyện thi hành, ngân hàng sẽ yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế bằng một số biện pháp như:

  • Phong tỏa tài khoản
  • Khấu trừ thu nhập
  • Kê biên, phát mại tài sản thế chấp (nhà, đất, xe cộ…) hoặc tài sản khác thuộc sở hữu để thu hồi nợ.

Đây là hậu quả nghiêm trọng khi không xử lý sớm vấn đề nợ xấu.

4. Thời hiệu khởi kiện nợ xấu là bao lâu?

Căn cứ Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Điều này có nghĩa:

  • Nếu quá 03 năm kể từ ngày vi phạm nghĩa vụ trả nợ
  • Và ngân hàng không khởi kiện
  • Người vay có thể yêu cầu Tòa án áp dụng thời hiệu

Tuy nhiên, trên thực tế:

  • Các ngân hàng hiếm khi để quá thời hiệu
  • Mỗi lần xác nhận công nợ hoặc làm việc lại
  • Thời hiệu có thể được tính lại từ đầu.

5. Làm gì để tránh bị kiện khi rơi vào nợ xấu?

Để bảo vệ quyền lợi và tránh các rắc rối pháp lý kéo dài, bạn nên thực hiện các bước sau:

  • Chủ động thương lượng: Hãy đến ngân hàng đề nghị Cơ cấu lại thời hạn trả nợ hoặc giảm lãi.
  • Vay bù đắp hoặc tất toán từng phần: Ưu tiên trả nợ gốc để giảm bớt lãi phạt quá hạn
  • Tìm hiểu về bán nợ: Trong một số trường hợp, khoản nợ của bạn có thể được bán cho các tổ chức mua bán nợ. Khi đó, bạn có thể có cơ hội đàm phán phương án trả nợ mới linh hoạt hơn theo Điều 196 Luật Các tổ chức tín dụng 2024.
    Việc nợ xấu bao lâu bị kiện phụ thuộc rất lớn vào thái độ hợp tác của bạn. Nếu bạn chủ động liên lạc và có phương án trả nợ rõ ràng, ngân hàng thường sẽ ưu tiên thu hồi nợ dần thay vì tốn thời gian và chi phí cho một vụ kiện kéo dài tại Tòa án. 
  • Tham vấn luật sư sớmLuật sư có thể hỗ trợ:
    • Đánh giá rủi ro bị kiện
    • Đàm phán với ngân hàng
    • Hướng dẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp

    Đối với doanh nghiệp có nguy cơ phát sinh nợ xấu, việc rà soát hợp đồng tín dụng và quản trị rủi ro tài chính từ sớm là rất cần thiết.
    Tham khảo thêm dịch vụ tư vấn pháp luật doanh nghiệp.

    Câu hỏi thường gặp về nợ xấu và bị kiện

    Nợ nhóm 2 có bị kiện không?

    Có. Dù chưa bị xếp vào nợ xấu nhưng người vay đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên ngân hàng vẫn có quyền khởi kiện.

    Nợ xấu có bị đi tù không?

    Thông thường, tranh chấp vay nợ là quan hệ dân sự.

    Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu:

    • Gian dối
    • Lừa đảo
    • Bỏ trốn nhằm chiếm đoạt tài sản

    thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

    Bị ngân hàng kiện có mất nhà không?

    Nếu khoản vay có tài sản thế chấp và người vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, tài sản bảo đảm có thể bị xử lý để thu hồi nợ.

    Nợ xấu bao lâu thì xóa CIC?

    Thông thường, lịch sử nợ xấu được lưu trên CIC tối đa 05 năm kể từ ngày khách hàng thanh toán đầy đủ nghĩa vụ.

Dịch vụ tư vấn xử lý nợ xấu tại Luật Thái An

Khi rơi vào tình trạng nợ xấu, nhiều người lo lắng nợ xấu bao lâu thì bị kiện nhưng lại tự xử lý mà không nắm rõ quy định pháp luật. Điều này có thể dẫn đến việc bị ngân hàng khởi kiện bất ngờ, phát sinh thêm lãi phạt và nguy cơ bị cưỡng chế tài sản.

Để hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, Luật Thái An cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ xử lý các vấn đề liên quan đến nợ xấu và nguy cơ bị khởi kiện theo đúng quy định pháp luật.

Luật Thái An hỗ trợ gì khi đối mặt với nợ xấu?

Chúng tôi đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ quá trình xử lý nợ, bao gồm:

  • Tư vấn chi tiết nợ xấu bao lâu thì bị kiện và các mốc thời gian quan trọng
  • Đánh giá mức độ rủi ro bị khởi kiện dựa trên tình trạng khoản nợ
  • Tư vấn phương án làm việc với ngân hàng để tránh bị kiện
  • Hỗ trợ thương lượng cơ cấu lại khoản nợ, giãn nợ hoặc giảm lãi
  • Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ khi bị ngân hàng khởi kiện
  • Đại diện làm việc với ngân hàng, Tòa án và cơ quan thi hành án

Mục tiêu là giúp khách hàng hiểu rõ khi nào có thể bị kiện và chủ động xử lý trước khi phát sinh tranh chấp.

Luật Thái An đồng hành cùng bạn như thế nào?

Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng và tố tụng dân sự, Luật Thái An mang đến:

  • Giải pháp pháp lý phù hợp với từng trường hợp nợ xấu
  • Hướng dẫn đúng trình tự khi có nguy cơ bị kiện
  • Giảm thiểu rủi ro pháp lý và thiệt hại tài sản
  • Hỗ trợ đàm phán để tránh kiện tụng kéo dài

Chúng tôi cam kết tận tâm – đúng pháp luật – bảo mật tuyệt đối thông tin khách hàng.

Kết luận

Câu hỏi nợ xấu bao lâu thì bị kiện không có một mốc thời gian cố định. Trên thực tế, bạn có thể bị khởi kiện chỉ sau vài tháng quá hạn nếu không có phương án xử lý phù hợp.

Do đó, ngay khi phát sinh nợ xấu, bạn nên:

  • Chủ động làm việc với ngân hàng
  • Xây dựng kế hoạch trả nợ rõ ràng
  • Tham vấn luật sư để được hướng dẫn đúng hướng

Nếu bạn đang lo lắng về nguy cơ bị ngân hàng khởi kiện hoặc cần hỗ trợ xử lý nợ xấu, hãy liên hệ với Luật Thái An để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ luật sư của Công ty Luật Thái An – đơn vị có kinh nghiệm trong lĩnh vực tranh chấp tín dụng, hợp đồng vay, xử lý nợ xấu và tố tụng dân sự.
Nội dung bài viết được cập nhật theo quy định pháp luật mới nhất tại thời điểm đăng tải.

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)