Hòa giải viên tại cơ sở – chìa khóa giảm căng thẳng tranh chấp

Hòa giải viên tại cơ sở chính là một trong những cơ chế quan trọng được pháp luật Việt Nam ghi nhận nhằm đáp ứng trong bối cảnh các tranh chấp dân sự ngày càng gia tăng về số lượng và mức độ phức tạp, việc có một phương thức giải quyết nhanh chóng, ít tốn kém và giữ gìn mối quan hệ giữa các bên là nhu cầu thực tế.

Không chỉ giúp các bên “hạ nhiệt” mâu thuẫn, hòa giải viên tại cơ sở còn góp phần giảm tải cho hệ thống Tòa án phải xử lý quá nhiều việc khởi kiện, tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh khi tranh chấp bị đẩy lên mức độ tố tụng.

1. Ai có thể làm hòa giải viên tại cơ sở?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Hòa giải ở cơ sở 2013, hòa giải ở cơ sở là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở 2013 và hòa giải viên là người được công nhận theo quy định của Luật này để thực hiện hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Trong đó:

  • Người được bầu làm hòa giải viên phải là công dân Việt Nam thường trú tại cơ sở, tự nguyện tham gia hoạt động hòa giải và có các tiêu chuẩn sau: Có phẩm chất đạo đức tốt; có uy tín trong cộng đồng dân cư và khả năng thuyết phục, vận động nhân dân; có hiểu biết pháp luật.
  • Cơ sở được hiểu là thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố và cộng đồng dân cư khác (gọi chung là thôn, tổ dân phố).
  • Các bên ở đây là cá nhân, nhóm cá nhân, gia đình, nhóm gia đình, tổ chức có mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở 2013

(Căn cứ khoản 2, 3 Điều 2, Điều 7 Luật Hòa giải ở cơ sở 2013)

Khác với Thẩm phán hay Hội thẩm nhân dân, vai trò của hòa giải viên tại cơ sở mang tính trung gian, hỗ trợ, định hướng và thuyết phục các bên tranh chấp tự nguyện đạt được thỏa thuận phù hợp với pháp luật và đạo đức xã hội, qua đó góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm, ổn định trật tự xã hội và phòng ngừa các mâu thuẫn phát sinh kéo dài.

Để việc hòa giải hiệu quả và mang tính thuyết phục cao đặc biệt đối với những tranh chấp phức tạp liên quan tới nhiều người, người ta thành lập tổ hòa giải tại cơ sở gồm từ 3 hòa giải viên trở lên.

Hòa giải viên tại cơ sở
“Hòa giải viên tại cơ sở giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân – ảnh minh họa: Luật Thái An”

2. Hòa giải viên tại cơ sở có quyền và nghĩa vụ gì?

Theo quy định tại Điều 9 của Luật Hòa giải ở cơ sở 2013, hòa giải viên có các quyền sau:

  1. Thực hiện hoạt động hòa giải ở cơ sở.

  2. Đề nghị các bên có liên quan cung cấp tài liệu, thông tin liên quan đến vụ, việc hòa giải.

  3. Tham gia sinh hoạt, thảo luận và quyết định nội dung, phương thức hoạt động của tổ hòa giải.

  4. Được bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải; được cung cấp tài liệu liên quan đến hoạt động hòa giải.

  5. Hưởng thù lao theo vụ, việc khi thực hiện hòa giải.

  6. Được khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng.

  7. Được hỗ trợ, tạo điều kiện để khắc phục hậu quả nếu gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng trong khi thực hiện hoạt động hòa giải.

  8. Kiến nghị, đề xuất về các vấn đề liên quan đến hoạt động hòa giải.

  9. Chính phủ quy định chi tiết khoản 5 và khoản 7 Điều này.

Theo quy định tại Điều 10 của Luật Hòa giải ở cơ sở 2013, hòa giải viên có các nghĩa vụ sau:

  1. Thực hiện hòa giải khi có căn cứ theo quy định tại Điều 16 của Luật này.

  2. Tuân thủ các nguyên tắc quy định tại Điều 4 của Luật này.

  3. Từ chối tiến hành hòa giải nếu bản thân có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến vụ, việc hòa giải hoặc vì lý do khác dẫn đến không thể bảo đảm khách quan, công bằng trong hòa giải.

  4. Thông báo kịp thời cho tổ trưởng tổ hòa giải để báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp nghiêm trọng có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên hoặc gây mất trật tự công cộng.

  5. Thông báo kịp thời cho tổ trưởng tổ hòa giải để báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý trong trường hợp phát hiện mâu thuẫn, tranh chấp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính hoặc pháp luật về hình sự.

3. Vì sao nên lựa chọn hòa giải viên tại cơ sở trước khi khởi kiện?

Pháp luật tố tụng dân sự khuyến khích các bên tự hòa giải hoặc hòa giải thông qua cơ chế khác trước khi khởi kiện ra Tòa án. Đây chính là “đất diễn” của hòa giải viên tại cơ sở. Hòa giải viên tại cơ sở sẽ không thay thế Thẩm phán trong hòa giải tại Tòa án. Tuy nhiên, kết quả hòa giải tại cơ sở có thể là nền tảng quan trọng để:

  • Các bên chấm dứt tranh chấp mà không cần khởi kiện
  • Thu hẹp phạm vi tranh chấp nếu vụ việc được đưa ra Tòa

So với việc khởi kiện tại Tòa án, hòa giải tại cơ sở thường diễn ra nhanh gọn, linh hoạt và tiết kiệm chi phí khi các bên không phải nộp án phí, hạn chế việc di chuyển xa. Đây là lợi ích rất lớn, đặc biệt với các tranh chấp có giá trị tài sản không quá cao.

Khác với phán quyết của Tòa án thường tạo ra “bên thắng – bên thua”, hòa giải hướng đến giải pháp dung hòa lợi ích. Nhờ đó, các mối quan hệ gia đình, hàng xóm, đối tác kinh doanh, … có thể được duy trì.

4. Khi nào cần sự hỗ trợ của luật sư song song với hòa giải viên tại cơ sở?

Trong nhiều trường hợp, hòa giải viên tại cơ sở có thể gặp khó khăn khi tranh chấp liên quan đến quy định pháp luật phức tạp. Lúc này, sự tư vấn của luật sư là cần thiết để bảo đảm thỏa thuận không vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, luật sư có thể hỗ trợ phân tích rủi ro, dự liệu hậu quả pháp lý nếu tranh chấp bị đưa ra Tòa theo Bộ luật Tố tụng Dân sự.

5. Dịch vụ của Luật Thái An liên quan đến hòa giải viên tại cơ sở

Nhận thấy vai trò ngày càng quan trọng của hòa giải viên tại cơ sở trong thực tiễn giải quyết tranh chấp, Luật Thái An cung cấp các dịch vụ pháp lý chuyên sâu nhằm hỗ trợ khách hàng. Chúng tôi hỗ trợ khách hàng:

  • Tư vấn pháp lý trước khi tham gia hòa giải tại cơ sở
  • Đánh giá tính hợp pháp của nội dung hòa giải
  • Soạn thảo, rà soát thỏa thuận đạt được sau hòa giải
  • Đại diện hoặc đồng hành cùng khách hàng trong trường hợp hòa giải không thành và phải khởi kiện theo Bộ luật Tố tụng Dân sự

Luật Thái An đồng hành cùng bạn như thế nào?

Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực tố tụng dân sự, Luật Thái An không chỉ tập trung vào việc thắng kiện mà còn hướng đến giải pháp giải quyết tranh chấp hiệu quả và bền vững. Chúng tôi hiểu rằng, không phải tranh chấp nào cũng cần đưa ra Tòa án. Việc tận dụng tốt vai trò của hòa giải viên tại cơ sở, kết hợp với tư vấn pháp lý đúng lúc, sẽ giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, chi phí và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.

Xem thêm tại:

Dịch vụ hoà giải của luật sư (trong giải quyết tranh chấp)

Kết luận

Công ty Luật Thái An cung cấp dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp là giải pháp hiệu quả và cần thiết để bảo vệ quyền lợi pháp lý của các bên trong các vụ việc phức tạp. Sự hỗ trợ của luật sư không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn đảm bảo các tranh chấp được giải quyết một cách hợp pháp, công bằng và hợp lý. Do đó, việc sử dụng dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp không chỉ là một lựa chọn mà còn là một nhu cầu thiết yếu cho doanh nghiệp và cá nhân trong xã hội hiện đại.

Đàm Thị Lộc
Bài viết mới nhất của Đàm Thị Lộc (Xem tất cả)