Nhiều người vẫn nhầm tưởng chỉ có sổ đỏ mới chứng minh được quyền sử dụng đất nên khi tranh chấp đất đai không có sỏ đỏ thì họ không biết phải làm như thế nào. Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành thì ngoài sổ đỏ thì còn có các giấy tờ pháp lý khác chứng minh được quyền sử dụng đất của chủ thể. Trong trường hợp tranh chấp đất đai không có sổ đỏ thì vụ việc của bạn vẫn được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận giải quyết.
1. Cơ sở pháp lý quy định tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
Cơ sở pháp lý quy định tranh chấp đất đai không có sổ đỏ là:
- Luật Đất đai 2013;
- Nghị định 43/2014/NĐ-CP.
2. Tranh chấp đất đai không có sổ đỏ có được giải quyết không?
Sổ sỏ hay còn gọi là GCN quyền sử dụng đất là giấy tờ pháp lý ghi nhận quyền sử dụng đất đối với chủ thể theo quy định của pháp luật. Sổ đỏ sẽ trả lời cho câu hỏi ai có quyền sử dụng đất đối với mảnh đất đó. Tuy nhiên, ngoài sổ đỏ thì pháp luật đất đai còn cho phép sử dụng các loại giấy tờ, tài liệu, văn bản khác chứng minh quyền sử dụng đất của chủ thể. Cụ thể được quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013.
=== Như vậy, có thể thấy sỏ đỏ không phải cơ sở duy nhất để giải quyết đất đai mà các giấy tờ, tài liệu, văn bản cũng là căn cứ để giải quyết tranh chấp đất đai nhất là trong trường hợp tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Việc giải quyết đất đai sẽ dựa trên các căn cứ theo quy định của pháp luật. Theo quy định tại khoản 1 Điều 91 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, thì khi có tranh chấp đất đai không có sổ đỏ thì việc giải quyết tranh chấp sẽ dựa trên các căn cứ như sau: Như vậy, khi giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ thì các bên cần đưa ra chứng cứ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất. Việc đưa ra loại chứng cứ này là nghĩa vụ của các bên tranh chấp. Các bên tranh chấp phải chủ động thu thập, tìm kiếm, giao nộp chứng cứ cho Tòa án mà Tòa án không có nghĩa vụ thu nhập chứng cứ cho các đương sự trừ những trường hợp đặc biệt. === Quy định này trong pháp luật đất đai đã tương thích với quy định trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Dựa trên chứng cứ mà các bên cung cấp thì Tòa án sẽ xem xét khách quan và đưa ra phán quyết giải quyết tranh chấp. Các chứng cứ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất có thể là ý kiến làm chứng của các thành viên trong gia đình của những hộ gia đình hoặc cá nhân biết rõ nguồn gốc, quá trình sử dụng đất. Đây cũng là một căn cứ quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Dựa vào tổng diện tích đất các bên đang sở hữu và bình quân diện tích đất cho nhân khẩu theo quy định tại địa phương đó, Tòa án có thể ra phán quyết giải quyết tranh chấp đất không có sổ đỏ, đảm bảo công bằng, hợp tình hợp lý. Điều này không có nghĩa ai sở hữu nhiều đất hơn trên bình quân diện tích đất cho một nhân khẩu thì quyền lợi không được bảo vệ. Đây là một yếu tố mà cơ quan có thẩm quyền cần cân nhắc kỹ lưỡng khi giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Bởi dù là đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp thì mọi hoạt động đều sẽ được điều chỉnh theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của Nhà nước. Nhưng căn cứ này cũng không có ý nghĩa quyết định cho việc giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Căn cứ này đã mang cho chủ thể một lợi thế rất lớn khi giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Người có công với đát nước được hưởng rất nhiều các ưu đãi, chế độ riêng và khi giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ thì trở thành căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét. Theo đó, dựa trên các quy định của pháp luật về giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, các chủ thể thuộc đối tượng được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, đủ điều kiện theo Luật Đất đai là một lợi thế cho việc giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Theo quy định tại khoản 2 Điều 203 Luật Đất đai 2013, khi đương sự không có GCN/sổ đỏ thì chỉ được chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai là: Như vậy, trong các trường hợp tranh chấp đất đai thì khi tranh chấp đất đai không có sổ đỏ mà muốn giải quyết sẽ chỉ được thực hiện dưới hai hình thức trên mà không được lựa chọn các hình thức giải quyết khác. Quy định như vậy là hoàn toàn hợp lý bởi việc không có sổ đỏ mà giải quyết tranh chấp tùy tiện thì kéo theo nhiều hệ lụy, có thể tranh chấp không được giải quyết mà còn nảy sinh nhiều tranh chấp khác liên quan. Theo quy định của pháp luật hình việc giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ chỉ được dưới hai hình thức như trên. Vì vậy mà thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ cũng chủ yếu là hai cơ quan là UNBD và Tòa án nhân dân. Cụ thể như sau: === Trường hợp các bên tranh chấp không đồng ý với quyết định giải quyết của UBND cấp huyện thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định về tố tụng hành chính. Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai cũng sẽ các giai đoạn như hòa giải, khởi kiện, khiếu nại, cưỡng chế thi hành. === Thủ tục này được thực hiện bởi Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, có thể có sự tham gia của đại diện Ủy ban mặt trận tổ quốc cùng cấp. Các bước thực hiện cụ thể là: Thời hạn thực hiện hòa giải tranh chấp không quá 45 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp. Việc hòa giải tranh chấp phải được lập thành văn bản, có chữ ký của các bên. === Đối với hình thức nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai là Chủ tịch UBND cấp huyện, cấp tỉnh. Thủ tục thực hiện như sau: Chủ tịch UBND giao cho cơ quan tham mưu thực hiện, cụ thể là: Chủ tịch UBND ra quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhận hòa giải thành, gửi cho các bên tranh chấp và các bên liên quan. Đối với hình thức giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ khi khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Để giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ tại Tòa thì bạn cần thực hiện các thủ tục sau đây: Hồ sơ khởi kiện tranh chấp đất đai không có sổ đỏ phải đầy đủ các giấy tờ, tài liệu sau đây: === Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khởi kiện, người làm đơn có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại Tòa án hoặc nộp thông qua đường bưu điện. Trong thời hạn 08 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ Tòa án sẽ ra các quyết định theo khoản 3 Điều 191 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Nếu hồ sơ chưa đủ mà đúng thẩm quyền của Tòa án thì Tòa án yêu cầu bổ sung. Sau khi hồ sơ đã được nộp đúng và đầy đủ, bạn sẽ nhận được thông báo nộp tạm ứng án phí. Án phí giải quyết tranh chấp đất đai đã có sổ đỏ được nộp tại cơ quan thi hành án dân sự. Trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được giấy báo, người khởi kiện phải nộp tạm ứng án phí và nộp lại biên lai cho Tòa án. Sau đó, tòa án sẽ ra thông báo thụ lý vụ án, lúc đó quá trình giải quyết tranh chấp đai mới bắt đầu. === Thời hạn chuẩn bị xét xử nhiều nhất là 06 tháng. Trường hợp thông thường là 04 tháng, vụ việc phức tạp được gia hạn không quá 02 tháng. Trong giai đoạn này Tòa sẽ tổ chức hòa giải tại Tòa, nếu các bên không hòa giải thành thì sẽ Tòa sẽ đưa vụ án tranh chấp ra xét xử sơ thẩm (nếu không thuộc trường hợp tạm đình chỉ hoặc đình chỉ). Sau khi tiến hành các bước xem xét, xác minh, đánh giá chứng cứ mà các bên cung cấp. Tòa án sẽ đưa ra phán quyết cuối cùng. Những phán quyết này là dựa trên cơ sở là các quy định pháp luật và thực tế vụ việc. Tại đây, các bên vẫn có quyền tranh luận. Đưa ra những lập luận để bảo vệ cho quan điểm của mình. Sau khi có bản án sơ thẩm, trong thời hạn 15 ngày (thời hạn kháng cáo), kể từ ngày tuyên án, nếu không đồng ý với bất kì nội dung nào của bản án sơ thẩm, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự có quyền nộp đơn kháng cáo đến Toà án nhân dân giải quyết sơ thẩm để yêu cầu Toà án nhân dân tỉnh nơi có tòa sơ thẩm giải quyết phúc thẩm vụ án. === Thời hạn khiếu nại lần hai: quá 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết tranh chấp đất đai lần đầu hoặc không quá 45 ngày đối với các vùng miền đặc biệt khó khăn. === Nếu đã có quyết định giải quyết tranh chấp đất đai mà các bên không thi hành thì thực hiện cưỡng chế theo quy định của pháp luật, trình tự, thủ tục thực hiện như sau: === Trên đây là phần tư vấn của chúng tôi về tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Từ khi viết bài này các quy định của pháp luật đã có thể thay đổi. Nên để được tư vấn chính xác nhất, bạn vui lòng gọi tới Tổng đài tư vấn pháp luật của Luật Thái An. Luật Thái An cung cấp dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai như sau: Khách hàng có thể lựa chọn những dịch vụ được liệt kê ở trên. Trường hợp khách hàng mong muốn Công ty Luật Thái An hỗ trợ toàn bộ thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai (cho đến khi cơ quan có thẩm quyền ra phán quyết cuối cùng giải quyết tranh chấp), các Luật sư giàu kinh nghiệm của chúng tôi sẽ thực hiện toàn bộ những công việc cần thiết. ===3. Căn cứ giải quyết tranh chấp không có sổ đỏ
4. Các hình thức giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
5. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
6. Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
a) Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
b) Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
c) Khiếu nại tranh chấp đất đai lần hai
d) Cưỡng chế quyết định giải quyết tranh chấp đất đai
7. Dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai của Công ty Luật Thái An
Lĩnh vực hành nghề chính:
* Tư vấn pháp luật: Doanh nghiệp, Đầu tư, Xây dựng, Thương mại, Lao động, Dân sự, Hình sự, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
* Tố tụng và giải quyết tranh chấp: Kinh doanh thương mại, Đầu tư, Xây dựng, Lao động, Bảo hiểm, Dân sự, Hình sự, Hành chính, Đất đai, Hôn nhân và gia đình
