Đơn khởi kiện vụ án hành chính: Tổng hợp các quy định cần biết

Cùng tìm hiểu với Luật Thái An về những vấn đề liên quan đến đơn khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật hiện hành – Luật Tố tụng hành chính 2015 sửa đổi, bổ sung bởi Luật Kiểm toán nhà nước sửa đổi 2019 và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 (sau đây gọi chung là Luật Tố tụng hành chính 2015).

Đơn khởi kiện là tài liệu pháp lý đầu tiên bắt đầu một vụ án hành chính, định hình nội dung và những diễn biến tiếp theo của vụ án. Khi khởi kiện, cơ quan, tổ chức, cá nhân luôn mong muốn yêu cầu khởi kiện của mình được Tòa án chấp nhận thụ lý và giải quyết theo hướng có lợi cho mình. Tuy nhiên, việc khởi kiện đòi hỏi người cơ quan, tổ chức, cá nhân này phải có những hiểu biết nhất định về nội dung và thủ tục pháp lý liên quan để việc trình bày yêu cầu khởi kiện và nộp đơn khởi kiện đúng quy định pháp luật.

1. Những nội dung cần có trong đơn khởi kiện vụ án hành chính

Để khởi kiện vụ án hành chính, cơ quan, tổ chức, cá nhân phải làm đơn khởi kiện. Theo quy định tại khoản 1 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính 2015, đơn khởi kiện phải có nội dung chính sau đây:

  • Ngày, tháng, năm làm đơn;
  • Tòa án được yêu cầu giải quyết vụ án hành chính;
  • Tên, địa chỉ; số điện thoại, số fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của người khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;
  • Nội dung quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước, nội dung giải quyết khiếu nại về danh sách cử tri hoặc tóm tắt diễn biến của hành vi hành chính;
  • Nội dung quyết định giải quyết khiếu nại (nếu có);
    • Yêu cầu đề nghị Tòa án giải quyết;
    • Cam đoan về việc không đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.

Người khởi kiện phải gửi kèm theo đơn khởi kiện là tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Trường hợp vì lý do khách quan mà người khởi kiện không thể nộp đầy đủ các tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện thì họ phải nộp tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm. Các tài liệu, chứng cứ khác, người khởi kiện phải tự mình bổ sung hoặc bổ sung theo yêu cầu của Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án.

Lưu ý: Người khởi kiện phải đảm bảo đơn khởi kiện có những nội dung như quy định pháp luật và gửi kèm theo những tài liệu, chứng cứ chứng minh cho các nội dung liên quan đã đề cập trong đơn khởi kiện, tránh trường hợp phải sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện gây kéo dài thời gian vụ án hoặc bị trả đơn khởi kiện do không đáp ứng điều kiện pháp luật quy định.

2. Phương thức nộp đơn khởi kiện vụ án hành chính

Theo Điều 119 Luật Tố tụng hành chính 2015, người khởi kiện gửi đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ kèm theo đến Tòa án có thẩm quyền bằng một trong ba phương thức sau:

  • Nộp trực tiếp tại Tòa án;
  • Gửi qua dịch vụ bưu chính;
  • Gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

Xem thêm: Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính

3. Ngày khởi kiện vụ án hành chính được xác định như thế nào?

Ngày khởi kiện vụ án hành chính là dấu mốc đánh dấu việc bắt đầu một quá trình tố tụng. Hơn thế nữa, ngày khởi kiện có ý nghĩa quan trọng cần được xác định chính xác bởi đó là cơ sở xác định việc khởi kiện có tuân thủ đúng thời hiệu khởi kiện theo quy định pháp luật hay không?

Theo Điều 120 Luật Tố tụng hành chính 2015, ngày khởi kiện vụ án hành chính được xác định như sau:

  • Trường hợp nộp đơn trực tiếp: ngày nộp đơn.
  • Trường hợp nộp đơn trực tuyến: ngày gửi đơn.
  • Trường hợp nộp đơn qua dịch vụ bưu chính: ngày có dấu của tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gửi. Trường hợp không xác định được ngày, tháng, năm theo dấu bưu chính nơi gửi thì ngày khởi kiện là ngày đương sự gửi đơn tại tổ chức dịch vụ bưu chính. Đương sự phải chứng minh ngày mình gửi đơn tại tổ chức dịch vụ bưu chính; trường hợp đương sự không chứng minh được thì ngày khởi kiện là ngày Tòa án nhận được đơn khởi kiện do tổ chức dịch vụ bưu chính chuyển đến.
  • Trường hợp chuyển vụ án cho Tòa án khác theo quy định tại khoản 1 Điều 34 và khoản 3 Điều 165 của Luật Tố tụng hành chính 2015: ngày gửi đơn khởi kiện đến Tòa án đã thụ lý nhưng không đúng thẩm quyền.

Như vậy, ngày người khởi kiện có hành vi nộp, gửi đơn khởi kiện đến Tòa án là dấu mốc để xác định việc khởi kiện có trong thời hiệu quy định pháp luật không. Do đó, người khởi kiện nắm rõ các xác định ngày khởi kiện này để có kế hoạch nộp đơn và dự phòng thời gian kịp thời (trong trường hợp nội đơn qua dịch vụ bưu chính) để tránh trường hợp hết thời hiệu dẫn đến mất quyền khởi kiện của mình.

đơn khởi kiện vụ án hành chính
Đơn khởi kiện vụ án hành chính là bước đầu tiên khởi kiện vụ án hành chính. ảnh minh họa: Luật Thái An

4. Tòa án nhận và xem xét đơn khởi kiện vụ án hành chính

Khi nhận đơn khởi kiện, Tòa án có trách nhiệm xác nhận đã nhận đơn theo các phương thức như sau:

  • Nhận đơn nộp trực tiếp: cấp ngay giấy xác nhận đã nhận đơn cho người khởi kiện.
  • Nhận đơn trực tuyến: trả lời cho người khởi kiện biết qua thư điện tử.
  • Nhận đơn qua dịch vụ bưu chính: trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, Tòa án phải gửi thông báo nhận đơn cho người khởi kiện.

Lưu ý: Người khởi kiện cần chú ý vấn đề đã được Tòa án xác nhận đã nhận đơn khởi kiện để tránh trường hợp thất lạc đơn khởi kiện hay những tranh cãi việc đã nộp đơn hay chưa.

Sau khi ra thông báo nhận đơn khởi kiện, Tòa án phân công thẩm phán phụ trách vụ án và sau khi xem xét đơn khởi kiện, thẩm phán được phân công sẽ ra một trong các quyết định sau đây:

a. Thụ lý vụ án

Vụ án hành chính được ra quyết định thụ lý khi thẩm phán xét thấy đơn khởi kiện đã đáp ứng các điều kiện của pháp luật như nội dung đơn khởi kiện đã đầy đủ các nội dung luật định, người khởi kiện có quyền khởi kiện hay vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, …

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng để được thụ lý vụ án, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí và nộp biên lai cho Tòa án trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án. Trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí thì Tòa án sẽ thông báo cho người khởi kiện biết về việc thụ lý vụ án.

Ngày thụ lý vụ án là ngày người khởi kiện nộp biên lai thu tiền tạm ứng án phí. Trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí thì ngày thụ lý vụ án là ngày Thẩm phán thông báo cho người khởi kiện biết việc thụ lý.

Sau khi Toà án thụ lý đơn khởi kiện, vụ án hành chính chính thức bước vào giai đoạn tố tụng khi mà những yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện sẽ bắt đầu được Tòa án giải quyết xử lý. Theo đó, các đương sự nói chung, người khởi kiện (nguyên đơn) nói riêng tiếp tục chuẩn bị cho giai đoạn chuẩn bị xét xử và giai đoạn xét xử sơ thẩm.

b. Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện vụ án hành chính

Sau khi nhận được đơn khởi kiện, nếu thấy đơn khởi kiện không có đủ các nội dung quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật Tố tụng hành chính 2015 thì Thẩm phán thông báo bằng văn bản và nêu rõ những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cho người khởi kiện.

Khi nhận được yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện của Tòa án, người khởi kiện phải sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày người khởi kiện nhận được thông báo của Tòa án.

Lưu ý: Người khởi kiện phải sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo đúng nội dung Tòa án yêu cầu trong thông báo để được thụ lý giải quyết vụ án, nếu không sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo yêu cầu của Thẩm phán thì sẽ bị trả đơn khởi kiện.

c. Chuyển đơn khởi kiện vụ án hành chính cho Tòa án có thẩm quyền

Thẩm phán được phân công phụ trách sẽ chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền và thông báo cho người khởi kiện khi xét thấy vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án khác.

d. Trả đơn khởi kiện vụ án hành chính

Khoản 1 Điều 123 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định những trường hợp đơn khởi kiện bị trả lại bao gồm:

  • Người khởi kiện không có quyền khởi kiện.
  • Người khởi kiện không có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ.
  • Trường hợp pháp luật có quy định về điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó.
  • Sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
  • Sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
  • Người khởi kiện lựa chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại trong trường hợp quy định tại Điều 33 của Luật Tố tụng hành chính 2015.
  • Đơn khởi kiện không có đủ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật Tố tụng hành chính 2015 mà không được người khởi kiện sửa đổi, bổ sung theo quy định tại Điều 122 của Luật Tố tụng hành chính 2015.
  • Hết thời hạn được thông báo quy định tại khoản 1 Điều 125 của Luật Tố tụng hành chính 2015 mà người khởi kiện không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng án phí cho Tòa án, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, không phải nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có lý do chính đáng.

Để tránh mất hoặc kéo dài thời gian khởi kiện vụ án hành chính khiến quyền khởi kiện và quyền lợi khác không được đảm bảo, người khởi kiện cần nắm rõ những trường hợp trả lại đơn khởi kiện để tránh rơi vào những trường hợp như vậy.

Người khởi kiện có quyền khiếu nại về việc Tòa án trả lại đơn khởi kiện trong thời hạn 07 ngày kể từ nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện.

Xem thêm: [Làm sao để tránh bị trả đơn khởi kiện vụ án hành chính?]

5. Luật sư tư vấn tham gia vụ án hành chính

Đơn khởi kiện là nét vẽ đầu tiên định hình cho cả bức tranh tổng quan của vụ án hành chính, bởi Tòa án sẽ xác định đương sự, xác định các quan hệ pháp luật tranh chấp và giải quyết vụ án dựa trên yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, những tình tiết được trình bày trong đơn và những tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện.

Vì vậy, những nội dung trình bày trong đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ được gửi kèm là yếu tố quan trọng, cần được cân nhắc và chuẩn bị kĩ càng để bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp cho người khởi kiện. Trước hết, điều cơ bản là đơn khởi kiện cần đáp ứng đúng quy định pháp luật để việc khởi kiện được bắt đầu nhanh chóng, thuận lợi.

Hiện nay, luật sư là đội ngũ không thể thiếu trong các vụ án tố tụng nói chung và tố tụng hành chính nói riêng bởi những vụ việc giải quyết tranh chấp liên quan đến pháp luật như vậy cần có sự hỗ trợ của người am hiểu và có chuyên môn pháp lý để bảo vệ cho các bên tham gia trong vụ án, đặc biệt là người dân nói chung.

Để có thể là người tư vấn, hỗ trợ hiệu quả và thành công cho người khởi kiện và các đương sự khác trong vụ án hành chính, luật sư phải có kiến thức và năng lực chuyên môn, kĩ năng, kinh nghiệm trong từng bước đi, từng diễn biến, tình huống khi tư vấn và bảo vệ khách hàng trong một vụ án hành chính, cùng với đó là sự nỗ lực tận tâm và đạo đức nghề nghiệp với phương châm bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Công ty Luật Thái An có bề dày thâm niên trong hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý nói chung, trong lĩnh vực pháp luật hành chính nói riêng, tập hợp những nhân sự, luật sư giàu kinh nghiệm hành nghề, kiến thức sâu sắc, đa dạng các lĩnh vực cùng sự trau dồi, cập nhật chuyên môn thường xuyên để nâng cao năng lực và kĩ năng xử lý công việc cho khách hàng.

Cùng với ý thức trách nhiệm đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu, Luật Thái An tự tin là tổ chức cung cấp những giải pháp pháp lý chính xác, hiệu quả và nhanh chóng cho khách hàng ở nhiều đa dạng lĩnh vực trong khuôn khổ pháp luật.

Nguyễn Văn Thanh
Bài viết mới nhất của Nguyễn Văn Thanh (Xem tất cả)