Công ty Luật Thái An có nhiều kinh nghiệm trong các vấn đề liên quan tới thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa và thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa, đúc kết từ rất nhiều vụ việc soạn thảo hợp đồng cho khách hàng mỗi năm. Chúng tôi xin chia sẻ một số hiểu biết và kinh nghiệm về vấn đề này với bạn đọc trong bài viết dưới đây.

1. Tại sao phải xác định rõ thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa và thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa

Rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa là những mất mát, hư hỏng xảy ra đối với hàng hóa. Rủi ro đó có thể phát sinh do lỗi chủ quan của con người hoặc do các điều kiện khách quan gây nên (do thời tiết, do tai nạn bất ngờ,…). Rủi ro là điều mà không bên nào trong hợp đồng mong muốn vì sẽ thiệt hại cho chủ thể bị ảnh hưởng.

Do vậy, điều quan trọng tkhi ký kết cũng như trong quá trình thực hiện hợp đồng là việc xác định thời điểm chuyển rủi ro. Nghĩa là xác định trong thời điểm nào bên bán phải chịu những mất mát, hư hỏng của hàng hóa và từ thời điểm nào những mất mát, hư hỏng đó được chuyển cho bên mua. 

Thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa của các bên trong hợp đồng trong một số trường hợp.

Sự thỏa thuận giữa các bên về việc sẽ chuyến giao hàng hoá cũng được thừa nhận là chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá cho dù người mua chưa nhận hàng và người bán chưa nhận tiền. Tuy nhiên, trong thực tế việc xác định thời điểm chuyển giao quyền sở hữu cần phải rõ ràng. Bởi vì nếu quyền sở hữu hàng hoá đã được chuyển từ người bán sang người mua thì người mua sẽ trở thành chủ sở hữu hàng hoá và mọi rủi ro liên quan đến hàng hoá do người mua chịu cho dù người mua chưa nhận hàng.

Để phòng tránh những rủi ro về thời điểm chuyển rủi ro với hàng hoá, luật pháp các nước thường phải đưa ra những quy định tương đối cụ thể để hướng dẫn các bên. Không chỉ luật pháp mà cả các bên – người bán và người mua – cũng nên có những quy định cụ thể về vấn đề chuyển quyền sở hữu đối với hàng từ người bán sang người mua trong hợp đồng.

Thông thường, pháp luật bao giờ cũng dành quyền cho các bên về vấn đề này bằng quy định như: “trừ khi các bên quy định khác”, “trừ khi các bên có thỏa thuận khác”.

2. Cơ sở pháp lý điều chỉnh thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa và thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa

Cơ sở pháp lý quy định thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa và thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa là Bộ luật dân sự 2015 và Luật thương mại 2005.

3. Thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa

Luật Thương mại 2005 quy định:

Trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác, quyền sở hữu được chuyển từ bên bán sang bên mua kể từ thời điểm hàng hoá được chuyển giao. Quy định về thời điểm chuyển quyền sở hữu của LTM  2005 cũng phù hợp với quy định tương ứng tại BLDS, cụ thể như sau:

  • Quyền sở hữu đổi với tài sản được chuyên cho bên mua kể từ thời điểm tài sản được chuyển giao, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

  • Đối với tài sản mua bán mà pháp luật quy định phải đăng kí quyên sở hữu thì quyên sở hữu được chuyển cho bên mua kê từ thời điểm hoàn thành thủ tục đăng kí quyền sở hữu đối với tài sản đó.

Như vậy, quy định về chuyển quyền sở hữu hàng hoá của LTM hoặc chuyển quyền sở hữu tài sản của BLDS đều xác định ngoại trừ một số loại tài sản đặc biệt mà pháp luật quy định phải đăng kí quyền sở hữu hoặc một số trường hợp thỏa thuận thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hoá/tài sản thì việc mua bán hàng hoá/mua bán tài sản được coi là đã hoàn tất và quyền sở hữu đối với hàng hoá/tài sản được coi là đã chuyển giao từ bên bán sang bên mua từ thời điểm giao hàng.

4. Thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hoá trong hợp đồng mua bán hàng hóa

Nếu các bên không có thỏa thuận thì thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hoá được chia thành các trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật:

a. Thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa trong trường hợp hợp đồng mua bán hàng hóa quy định địa điểm giao hàng

Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, nêu bên bán có nghĩa vụ giao hàng cho bên mua tại một địa điểm nhất định thì rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua khi hàng hoá đã được giao cho bên mua hoặc người được bên mua ủy quyền đã nhận hàng tại địa điểm đó, kể cả trong trường hợp bên bán được ủy quyền giữ lại các chứng từ xác lập quyền sở hữu đổi với hàng hoá.

b. Thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa trong trường hợp hợp đồng mua bán hàng hóa không quy định địa điểm giao hàng xác định

Trừ trường họp có thỏa thuận khác, nếu họp đồng có quy định về việc vận chuyển hàng hoá và bên bán không có nghĩa vụ giao hàng tại một địa điểm nhất định thì rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua khi hàng hoá đã được giao cho người vận chuyển đầu tiên.

thoi-diem-chuyen-rui-ro
Thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa

c. Thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa trong trường hợp hợp đồng mua bán hàng hóa quy định giao hàng cho người nhận hàng để giao mà không phải là người vận chuyển

Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, nếu hàng hoá đang được người nhận hàng để giao nắm giữ mà không phải là người vận chuyển thì rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua thuộc một trong các trường họp sau đây:

  • Khi bên mua nhận được chứng từ sở hữu hàng hoá;
  • Khi người nhận hàng để giao xác nhận quyền chiếm hữu hàng hoá của bên mua.

d. Thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa trong trường hợp hàng hoá đang trên đường vận chuyên

Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, nếu đổi tượng của hợp đồng là hàng hoá đang trên đường vận chuyển thì rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua kể từ thời điểm giao kết họp đồng.

5. Tóm tắt tư vấn về thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa và thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa trong hợp đồng mua bán hàng hóa

Từ những quy định trên có thể thấy, những trường hợp thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hoá trùng với thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hoá mua bán cụ thể như sau;

Thứ nhất, Nếu hợp đồng có xác định thời gian và địa điểm giao hàng cụ thể thì thời điểm chuyển rủi ro và thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa trùng nhau.

Thứ hai, đối với trường hợp các bên không thỏa thuận về thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hoá thì việc thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hoá trùng với thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hoá mua bán chỉ xảy ra theo các quy đinh tại điều 57, 58, 59 Luật Thương mại nêu trên, bởi những điều khoản này đều quy định việc chuyển giao rủi ro khi hàng hóa được chuyển giao theo đúng quy định tại điều 62 Luật Thương mại 2005.

Đối với những trường hợp quy định tại điều 60, 61 Luật Thương mại 2005 thì thời điểm chuyển giao rủi ro lại phụ thuộc vào thời điểm giao kết hợp đồng hoặc thời điểm vi phạm hợp đồng do không nhận hàng hóa.

Trên đây là phần tư vấn của Công ty Luật Thái An về thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa và thời điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa. Để tìm hiểu thêm về hợp đồng mua bán hàng hóa, bạn hãy đọc bài viết Tư vấn soạn thảo hợp đồng mua bán hàng hóa.

Nếu bạn cần một bản hợp đồng mua bán hàng hóa chặt chẽ, kín kẽ, bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích của bạn thì có thể sử dụng dịch vụ tư vấn soạn thảo hợp đồng chuyên nghiệp của chúng tôi. Bạn có thể tham khảo:

BẢNG GIÁ DỊCH VỤ tại LINK NÀY

QUY TRÌNH DỊCH VỤ tại LINK NÀY


Quyết định lựa chọn sử dụng dịch vụ tư vấn soạn thảo hợp đồng là một khoản đầu tư thông minh so với chi phí phải bỏ ra khi có rủi ro pháp lý. Ngoài dịch vụ soạn thảo hợp đồng, doanh nghiệp có thể tham khảo thêm các dịch vụ khác như rà soát hợp đồngtư vấn đàm phán thương lượng, thực hiện, thanh lý và tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng.


Tác giả bài viết:

Luật sư Nguyễn Thị Huyền
Thành viên Đoàn Luật sư TP. Hà Nội và Liên đoàn Luật sư Việt Nam
Cử nhân luật Đại học Luật Hà Nội (tháng 6/2000)
Tốt nghiệp khóa đào tạo Học Viện Tư Pháp – Bộ Tư Pháp
Thẻ Luật sư số 6459/LS cấp tháng 7/2011
Lĩnh vực hành nghề chính:
* Tư vấn pháp luật: Doanh nghiệp, Đầu tư nước ngoài, Lao động, Dân sự, Hôn nhân và gia đình, Đất đai;
* Tố tụng: Dân sự, Kinh doanh thương mại, Hành chính, Lao động

Contact Me on Zalo
1900633725
Yêu cầu dịch vụ